Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Şartları 2026

Şiddetli geçimsizlik (evlilik birliğinin temelinden sarsılması); eşler arasındaki ortak hayatın sürdürülmesinin artık beklenemeyecek derecede bozulmasıdır. Hakaret, sadakatsizlik, ekonomik şiddet veya güven sarsıcı davranışlar bu davanın temelini oluşturmaktadır. 2026 yılı yargı pratiklerinde, davanın kabulü için sadece geçimsizliğin varlığı değil, bu durumun taraflar için “çekilmez” hale geldiğinin ispatı kritik önem taşımaktadır.

I. Şiddetli Geçimsizlik (Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması) Nedeniyle Boşanma Nedir?

Halk arasında şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma olarak bilinen boşanma sebebi, Türk Medeni Kanunu’na göre evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayalı boşanma davasıdır. Hakaret, sadakatsizlik, aşırı kıskançlık veya sürekli aşağılama gibi davranışlar, Yargıtay nezdinde evlilik birliğini temelden sarstığı kabul edilen en kritik örneklerdir.

Türk Medeni Kanunu‘nun 166’ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.” hükmüne yer verilerek bu boşanma nedeni düzenlenmektedir..

Bu boşanma sebebinde, evlilik birliğini temelden sarsacak nitelikte davranışların varlığı aranır. Ancak bu ölçüt her eş için farklılık gösterebilmektedir. Bazı olaylar kimi eşler açısından dayanılamayacak hale gelebilmektedir. Fakat diğerleri için tolere edilebilir olabilecektir. Bu nedenle, mahkemelerin her somut olayı ayrı ayrı değerlendirerek karar vermeleri gerekir. Bu durum, genel ve nispi bir boşanma sebebi olarak kabul edilmektedir.

Taraflar arasındaki manevi bağın tamamen halinde evlilik birliği fiilen sona ermiş kabul edilmektedir. Ve birliğin temelden sarsıldığı söylenebilecektir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasının genel boşanma nedeni olarak kabul edilmesinin temel nedeni, birliği sarsan olayların kanunda sınırlı şekilde belirlenmesinin mümkün olmamasıdır.

Evlilik birliğinin temelden sarsılması çoğunlukla evlilikten doğan hak ve yükümlülüklerin ihlal edilmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Eşler arasındaki küçük anlaşmazlıklar veya sıradan tartışmalar, genellikle evlilik birliğini temelden sarsacak nitelikte kabul edilmemektedir.

Evlilik birliğinin sarsılması, taraflardan birinin ya da her ikisinin kusurlu davranışları sonucunda meydana gelebilmektedir. Ancak bazı durumlarda her iki eşin de kusuru bulunmasa dahi evlilik birliği temelden sarsılabilmektedir. Ve evliliğin sürdürülmesi mümkün olmayabilmektedir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanarak dava açan eş, birliğin sarsılmasına yol açan olayları ve evliliğin çekilemeyecek hale geldiğini ispat etmekle yükümlüdür.

II. Şiddetli Geçimsizlik Kavramı ve Unsurları

Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasının ispatı için kanunda belirtilen iki şartın aynı anda gerçekleşmesi gerekir:

• Objektif Şart: Evlilik birliğinin temelden sarsılması.
• Sübjektif Şart: Çekilmezlik hali, yani evlilik birliğinin sürdürülmesinin eşlerden beklenemeyecek duruma gelmesi.

Objektif koşul; eşler arasında ciddi geçimsizlik bulunması, evlilik birliğine dair ortak düşüncenin sona ermesidir. Birlik ve beraberlik duygusunun yalnızca bir eşte dahi sönmesi bu koşulun gerçekleşmesi için yeterlidir. Ayrıca evlilik birliğinde meydana gelen ciddi sarsıntılar sonucunda eşler, çocuklar ve toplum açısından beklenen faydanın ortadan kalkması da önemlidir. Bu tür bir evliliğin devamı, artık eşlere, çocuklara ve topluma zarar veren bir kurum haline gelir. Çünkü evlilikten beklenen yarar sağlanamayacak hale gelmiştir.

Hakim, birliğin temelinden sarsılıp sarsılmadığını değerlendirirken sadece olayları ve iddiaları değil, eşlerin çocuklarıyla olan ilişkilerini, çevresel koşullarını ve toplumun değer ölçülerini de göz önünde bulundurmalıdır. Evlilik birliğinin sarsılması bazen uzun süreli küçük anlaşmazlıkların birikimiyle oluşabileceği gibi, bazen de affedilmesi veya telafisi mümkün olmayan tek bir olayla da meydana gelebilmektedir.

Ancak yalnızca geçimsizliğin varlığı yeterli değildir. Bu geçimsizliğin ortak yaşamı çekilemeyecek hale getirmesi de gerekmektedir. Bu yönüyle, evlilik birliğinin devamının dayanılamayacak hale gelmesi hem TMK 166/1 kapsamında boşanma için bir zorunluluk hem de sarsılmanın derecesini ölçen bir kriterdir.

Hakim, kişisel kanaatlerine göre değil, adalet ve hakkaniyet ilkelerine dayanarak evliliğin sürdürülüp sürdürülemeyeceğini belirlemelidir. Ve her evliliği kendi özel koşulları içinde değerlendirmelidir.

Yargıtay kararlarına göre, tek bir olayı geçimsizlik olarak kabul etmek doğru değildir. Hakim, Yargıtay’ın ifadesiyle olayları nedenleriyle birlikte değerlendirmelidir. Somut delilleri inceleyerek evlilik birliğinin gerçekten çekilemeyecek hale gelip gelmediğine karar vermelidir.

III. Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılmasında Kusur

Boşanma davasında eşlerin hatalı davranışları kendilerine kusur olarak yüklenmektedir. Bu kusur oranları da boşanma kararı verilip verilmeyeceğine ve boşanmanın sonuçlarına direk olarak etki etmektedir. Evlilik birliği, bir eşin kusurlu davranışından, her iki eşin kusurlu hareketlerinden ya da hiçbir eşin kusurlu sayılmayacağı bir durumdan dolayı temelden sarsılabilmektedir. Eşlerin aynı derecede kusurlu olmaları halinde de eğer evlilik birliği sürdürülemez ve katlanılamaz hale gelmişse boşanmaya karar verilebilmektedir.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamalarına göre, kusurun tamamen davacıya ait olduğu durumlarda davalıya karşı boşanma davası açılabilmektedir. Fakat boşanma kararı ancak kusursuz eşin boşanmaya karşı çıkmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olması ve eş ile çocuklar açısından korunmaya değer bir yararın kalmadığının tespit edilmesi durumunda verilebilmektedir. Boşanma davası açma hakkı, eşlerden birinin kusursuz olması şartına bağlı değildir. Bu nedenle, taraflardan birinin kusurlu olması ya da kusurun hiçbirine yüklenememesi durumlarında dahi boşanma davası açılabilmektedir.

Evlilik birliğini sarsan ve çekilmeyecek hale getiren davacı eşin kusuru daha ağır ise, davalı tarafın bu davaya itiraz hakkı vardır. Yeni Medeni Kanun ile bu kural kaldırılmıştır. Daha kusurlu olan eşe de boşanma davası açma hakkı tanınmıştır. Böylelikle, dava açabilmek eşlerden birinin kusursuz olması şartına bağlanmamaktadır. Taraflardan her ikisinin de kusurlu olması veya hiçbirinin kusurlu sayılmaması durumlarında da dava açılabilmektedir. Ancak boşanma kararı verilebilmesi için davalının en azından bir miktar kusurunun bulunması gerekmektedir. Buna karşın, tüm kusurun davacıda olduğu hallerde, tamamen kusursuz olan eşe karşı boşanma davası açılamamaktadır.

Eşlerin kusur durumu, maddi ve manevi tazminat bakımından büyük önem taşımaktadır. Eşlerin kusurlarının eşit olduğu hallerde taraflardan hiçbiri tazminat talebinde bulunamamaktadır.

IV. Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılmasında Affetme

Bir eşin, boşanmaya neden olabilecek davranış karşısında sergilediği tavır önemlidir. Eğer ki bu davranışı affederseniz boşanma davasında karşı yana bu davranışın kusur olarak yüklenmesi mümkün değildir. Affetme anlamı taşıyan her türlü davranış, söz konusu davranışları veya önceki olayları hoş gördüğü ve affettiğiniz şeklinde değerlendirilmektedir.

Yargıtay’ın kararlarına göre, başka bir kadınla ilişki yaşayan eşiyle barışarak evlilik birliğini bir süre daha devam ettiren kadının, eşinin kusurlu davranışlarını affettiği veya en azından hoşgörüyle karşıladığı kabul edilmektedir. Bu nedenle, affedilen ya da hoşgörüyle karşılanan olaylar gerekçe gösterilerek boşanma kararı verilmesi mümkün değildir.

Yargıtay ayrıca, boşanma davasından feragat edilmesini de affetme kapsamında değerlendirmektedir. Boşanma davası açıldıktan sonra tarafların birlikte katıldıkları etkinliklerin, görüşmelerin ve beraber geçirilen zamanların da af kapsamında sayılabileceğini belirtmiştir.

Eşlerin aynı evde birlikte yaşamayı sürdürmelerini de affetme kapsamına girmektedir. Eşlerin dava sonrasında aynı evde yaşamaya devam etmeleri ve aralarındaki evlilik ilişkisini sürdürmeleri affetme olarak kabul edilmektedir.

UYARI: Boşanma davası açmadan hemen önce eşinizle tatile gitmek veya sosyal medyada “mutluluk pozları” paylaşmak, mahkeme tarafından “geçmiş olayların affedildiği” şeklinde yorumlanabilecektir. Affedilen olaylar boşanma davasında kusur olarak ileri sürülememektedir. Ayrıntılı bilgi için Boşanma Davasında Affetme Olgusu yazımızı okuyabilirsiniz.

V. Hangi Davranışlar Şiddetli Geçimsizlik Sayılır?

Yargıtay kararlarına göre bazı davranışların evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına (şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası) sebep olduğu kabul edilmektedir. Aşağıdaki tablo, mahkemelerde en sık “şiddetli geçimsizlik” olarak kabul edilen ve eşlere kusur olarak yüklenen somut örnekleri özetlemektedir:

Kusur Kategorisi	Yargıtay’a Göre Somut Örnekler
Sözel Şiddet	Hakaret, aşağılama, beddua etmek, sürekli eleştiri, küçümseme, sosyal ortamlarda birbirlerinin onurunu kıracak sözler söylemek.
Ekonomik Kusur	Aşırı borçlanma, kumar, çalışmamak, evin ihtiyaçlarını gidermemek.
Güven Sarsıcı Hareketler	Sadakatsizlik ve güven duygusunu kaybetmeye sebebiyet verecek davranışlar, gizli telefon görüşmeleri.
Duygusal Şiddet	“Seni sevmiyorum” demek, eşi ailesiyle görüştürmemek, ilgisizlik.
Fiziksel/Cinsel Şiddet	Darp, cinsel zorlama veya cinsel görevlerden kaçınma.

Yukarıdaki tabloda yer alan davranışlar tek başına boşanma sebebi sayılabileceği gibi, birçoğunun birikimi sonucunda da evlilik birliği çekilmez hale gelebilmektedir. Yurtdışına giderek uzun süre kalmak ve eşini götürmemek ile ayrı bir evlerinin olmaması da önemli şiddetli geçimsizlik hallerindendir. Daha fazla örnek için Kadının Boşanma Sebepleri yazımızı okuyabilirsiniz.

VI. Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davalarında görevli ve yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya davadan önceki son altı ay içinde birlikte ikamet ettikleri yerin aile mahkemesidir.

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması şeklindeki genel boşanma sebebine dayanarak, kusurlu olsun ya da olmasın her iki eş de boşanma davası açma hakkına sahiptir. Boşanma davası açma hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Dava sürerken eşlerden birinin ölmesi halinde, evlilik birliği kendiliğinden sona erer ve bu durumda dava konusuz kalır. Ancak Türk Medeni Kanunu’nun 181/II. maddesi bu hususta bir istisna öngörmüş ve davacı eşin ölmesi durumunda, mirasçılardan birinin davayı devam ettirebilmesine imkân tanımıştır.

Boşanma davalarında, medeni yargılamanın genel ilkesi olan müzakere ilkesi yerine araştırma ilkesi uygulanır. Ayrıca, kanuni delil sistemi değil, ceza yargılamasındaki gibi hakimin vicdani kanaatine dayanan değerlendirme esası geçerlidir.

Boşanma davası, yetkili aile mahkemesine dava dilekçesinin sunulmasıyla açılmaktadır. Dava dilekçesinde delillerinizin ve karşı yana kusur olarak yüklenecek davranışların tek tek yazılması gerekmektedir. Evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve evliliğin çekilmez hale geldiğini mahkemede ispat etmeniz gerekmektedir. Boşanma davasının açılması ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için Boşanma Davası Nasıl Açılır? yazımızı okuyabilirsiniz.

VII. Boşanmada Şiddetli Geçimsizlik İspatı: Hangi Delillerle Davayı Kazanırsınız?

İspat, davaya konu edilen bir olayın meydana gelip gelmediğini veya ileri sürülen iddiaların varlığını ortaya koymak amacıyla, hâkimin kanaatini oluşturmayı hedefleyen bir ikna sürecidir. İspata konu olan olgular ya da iddia edilen hususlar, taraflar arasında uyuşmazlık bulunan vakıalardır. Taraflar, dayandıkları vakıaları ispatla yükümlüdür. Bu doğrultuda, taraflar ileri sürdükleri iddia ve vakıaları delillerle destekledikleri ölçüde davanın lehlerine sonuçlanmasını sağlayabilirler.

Evlilik birliği içinde eşlerin boşanma taleplerini dayandırdıkları vakıalar, ispat edilmesi gereken olgulardır. Boşanma davasında iddia sahibi eş vakıalara ilişkin delilleri mahkemeye sunmak zorundadır. Ve böylelikle ispat etmesi gerekmektedir. Uygulamada, özellikle genel boşanma nedeni olan evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayalı davalarda en çok başvurulan ispat aracı tanık beyanlarıdır. Tanık anlatımlarının mutlaka görgüye dayalı olması gerekir. Davalıdan duyulan ifadeler ispat değeri taşımamaktadır. Tanıkların anlatımları doğrudan gözleme dayanmalıdır.

Yargıtay, hukuka aykırı yollarla elde edilmemiş olmak kaydıyla, eşlerin birlikte yaşadıkları ortamlarda bulunan fotoğraf, not defteri, mektup gibi belgelerin boşanma davasında delil değeri taşıdığını belirtmiştir. Zira tarafların ortak yaşam sürdükleri mekânlar, eşlerden biri için gizli alan olarak kabul edilememektedir. Bu sebeple buralarda delil bulan eşin bunları hukuka aykırı şekilde elde ettiği varsayılmamaktadır.

Boşanma davalarında tarafın ikrarı, ispat yükünü tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Dava sürecinde taraflardan birinin iddia edilen vakıaları ikrar etmesi, diğer tarafın ispat yükümlülüğünün sona erdiği anlamına gelmemektedir. Hakim, taraflardan birinin ikrarı olsa dahi, yalnızca bu beyanla bağlı kalmadan tüm delilleri değerlendirmektedir. Ve boşanmaya hükmedip etmeyeceğine vicdani kanaatine göre karar vermektedir.

Whatsapp konuşmaları, mesaj kayıtları, telefon konuşmaları, otel kayıtları, kamera kayıtları ve daha birçok delil ile boşanma davasındaki vakıaların ispat edilmesi mümkündür.

VIII. Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Sadece “Anlaşamıyoruz” demek boşanmak için yeterli mi?

Hayır. Çekişmeli bir davada sadece “fikir ayrılığımız var” veya “anlaşamıyoruz” demek yeterli değildir. Mahkemenin boşanmaya karar vermesi için, bu anlaşmazlığın eşler arasındaki ortak hayatı “çekilmez” hale getirdiğini ve karşı tarafın en azından az da olsa bir kusuru olduğunu delillerle ispatlamanız gerekmektedir.

2. Eşimin aileme hakaret etmesi şiddetli geçimsizlik sayılır mı?

Evet. Yargıtay kararlarına göre, eşin diğer eşin anne, baba veya kardeşlerine hakaret etmesi, onları eve kabul etmemesi veya görüşmeyi yasaklaması “sosyal şiddet” ve “duygusal baskı” kapsamındadır. Bu durum evlilik birliğini temelinden sarsan ağır bir kusurdur.

3. Cinsel isteksizlik veya cinsel birliktelikten kaçınma boşanma sebebi midir?

Evet. Evlilik birliğinin taraflara yüklediği görevlerden biri de cinsel ortaklıktır. Tıbbi bir engel olmaksızın eşin cinsel birliktelikten kaçınması Yargıtay tarafından şiddetli geçimsizlik nedeni olarak kabul edilmektedir. Fakat bu hususun ispatı diğer nedenlere göre daha zordur.

4. “Seni sevmiyorum” demek kusur sayılır mı?

Evet. Eşine “Seni sevmiyorum”, “Sana karşı hiçbir şey hissetmiyorum”, “Senden iğreniyorum” gibi sözler sarf etmek, evlilik birliğinin manevi temelini yok eden bir davranıştır ve boşanma davalarında karşı tarafa kusur olarak yüklenmektedir.

5. Eşim aşırı borçlanıyor ve eve para getirmiyor, ne yapabilirim?

Ekonomik şiddet ve sorumsuzluk, şiddetli geçimsizliğin en yaygın nedenlerinden biridir. Eşin ailesini darlığa düşürecek şekilde aşırı borçlanması, kumar oynaması veya evin geçimini sağlamaktan kaçınması boşanma davasında haklı bir sebep teşkil etmektedir.

6. Affetme sayılan davranışlar nelerdir? Davayı riske atar mı?

Dava açılmadan önce veya dava sürerken eşle tatile gitmek, aynı evde yaşamaya devam etmek veya sosyal medyada mutlu aile pozları paylaşmak “geçmişteki kusurların affedildiği” anlamına gelebilmektedir. Hukuken affedilen olaylar dava konusu yapılamamaktadır. Ve bu sebeple açılan dava reddedilebilecektir.

7. Şiddetli geçimsizlik davasında şahit (tanık) dinletmek zorunlu mu?

Zorunlu olmasa da bu davaların “bel kemiği” tanıklardır. Ev içindeki huzursuzluğu, hakaretleri veya ilgisizliği bizzat gören görgü tanıklarının beyanları, en etkili delillerdendir.

8. Boşanma davası reddedilirse ne olur? Yeniden ne zaman açılabilir?

Eğer şiddetli geçimsizlik davası reddedilirse ve karar kesinleşirse, aynı sebeplere dayanarak hemen yeni bir dava açılamamaktadır. Ancak ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl boyunca ortak hayat yeniden kurulamamışsa, “fiili ayrılık” nedeniyle boşanma davası açma hakkı doğmaktadır.

9. Telefon kayıtları ve WhatsApp mesajları delil olur mu?

Evet, hukuka uygun şekilde elde edilen mesajlar, fotoğraflar ve arama kayıtları şiddetli geçimsizliğin ispatında güçlü delillerdir.

10. Şiddetli geçimsizlik davası ne kadar sürer?

Bakırköy ve İstanbul mahkemelerindeki yoğunluğa göre çekişmeli bir süreçte bu dava ortalama 1.5 – 2 yıl sürebilmektedir. Ancak delillerin sunumu ve tanıkların dinlenme hızı bu süreyi etkilemektedir.

11. Hem şiddetli geçimsizlik hem zina nedeniyle aynı anda dava açılır mı?

Evet, dava dilekçesinde terditli (kademeli) olarak her iki sebep de ileri sürülebilmektedir. Hakim önce özel sebep olan zinayı, o ispatlanamazsa genel sebep olan geçimsizliği incelemektedir.

Avukat Ece Deniz Vardar Hukuk Bürosu, İstanbul Bakırköy’de faaliyet göstermekte olup boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında uzmanlıkla hukuki hizmet sunmaktadır. Şiddetli geçimsizlik davasında ‘ispat’, davanın sonucunu belirleyen en kritik aşamadır. Bakırköy Aile Mahkemeleri’ndeki güncel işleyiş ve delillerin sunumu hakkında profesyonel destek almak için Avukat Ece Deniz Vardar Yurtalan ile iletişime geçebilirsiniz.

Avukat Ece Deniz Vardar Yurtalan

İletişim

+905315597598

info@ecedenizvardar.av.tr