Ölen Kişinin Mal Varlığı Nasıl Öğrenilir? Terekenin Tespiti Davası 2026

Bir yakınının vefatının ardından, mirasçılar için en belirsiz süreçlerden biri ölen kişinin mal varlığı nasıl öğrenilir sorusuna yanıt aramaktır. Murisin (vefat eden kişinin) bilinmeyen banka hesapları, taşınmazları, borsa yatırımları veya borçları miras paylaşımı sürecinde ciddi krizlere yol açabilmektedir. Hukuk sistemimizde bu belirsizliği ortadan kaldırmanın ve mirasın dökümünü resmi makamlar aracılığıyla çıkarmanın tek yolu terekenin tespiti davası açmaktır. Bu yazımızda, mirasçıların en çok merak ettiği tereke tespiti süreci, görevli mahkeme ve murisin mal varlığını sorgulama yöntemlerini 2026 güncel mevzuatı ışığında detaylandırıyoruz.

I. Terekenin Tespiti (Mirasın Tespiti) Davası Nedir? Neden Açılır?

Mirasçılar için ölen kişinin banka hesaplarını öğrenme, malvarlığı ve borçlarını öğrenme süreci oldukça zor olabilmektedir. İşte bu noktada terekenin tespiti davası devreye girmektedir. Terekenin tespiti davası neden açılır?

• Mirasbırakanın “başka nesi var bilmiyoruz”,
• Ölen kişinin banka hesapları nasıl öğrenilir?
• Vefat eden birinin mal varlığı nasıl sorgulanır?
• Mirasçı olduğum malları nasıl görürüm?
• Babamın üstüne ne var nasıl öğrenebilirim? diyorsanız terekenin tespiti davası açmanız gerekmektedir.

Mirasçılardan herhangi birinin açabileceği terekenin tespiti davası ile vefat eden kişiye ait tüm ekonomik değerler kayıt altına alınır. Süreç boyunca tüm malvarlığı unsurları incelenmektedir. Aktif değerlerden pasif (borç) kalemlerin çıkarılmasıyla net tereke hesaplanmaktadır.

A. Terekenin Tespiti Davasının Niteliği ve Amacı

Bir çeşit delil tespiti mahiyetinde olan bu dava, mirasın tam ve doğru bir dökümünün yapılması için açılmaktadır. Temel amaç, mirasçıların herhangi bir hak kaybına uğramasını önlemektir. Özetle bu dava; ölen kişinin bıraktığı tüm malvarlığı ve borçların resmi olarak belirlenmesidir. Terekenin tespiti davası açmak mirası reddetmenize engel değildir. Reddi miras ile ilgili daha fazla bilgi için Mirasın Reddi Nedir ve Nasıl Yapılır? yazımıza göz atabilirsiniz.

Türk Medeni Kanunu’nun 589’uncu maddesinde; “Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk hâkimi, talep üzerine veya kendiliğinden (re’sen) mirasın korunması ve hak sahiplerine ulaşması için gerekli önlemleri alır. Bu tedbirler; malların yazımı, mühürlenmesi, terekenin resmen yönetilmesi ve vasiyetnamelerin açılması gibi işlemleri kapsar.” şeklinde düzenlenmektedir.

B. Mirasın Korunması ve Mahkemenin Görevi

Terekenin tespiti, kaydı ve korunması; mirasın gerçek sahiplerine eksiksiz aktarılmasını sağlayan bir hukuk kurumudur. Bu dava, kendine has özelliklere sahip olup dava sonunda verilen karar icra ve infaz kabiliyetine sahip değildir. Davanın açılabilmesi ve sürdürülebilmesi için “hukuki yarar” şartı aranmaktadır.

Mahkeme sürecinde;

• Mirasbırakanın taşınır ve taşınmaz tüm varlıkları ilgili kurumlardan sorgulanmaktadır.
• Ölüm tarihi itibarıyla malvarlığı unsurları deftere kaydedilmektedir.
• Muhafazası imkansız olan malların satılarak paraya çevrilmesi sağlanır.
• Nakit varlıklar, döviz veya altın gibi kıymetler mahkeme kasasına veya bankaya depo edilmektedir.
• Diğer eşyalar yediemine teslim edilerek kayıt altına alınır.

C. Terekenin Tespiti Davası Kimler Tarafından Kime Karşı Açılır?

Terekenin tespiti davası kime karşı açılır? Bu dava “çekişmesiz yargı” kapsamında olduğu için hasımsız olarak, yani kimseye karşı husumet yöneltilmeden açılmaktadır.

Kimler dava açabilmektedir?

1. Mirasçılardan her biri tek başına.
2. Tüm mirasçılar birlikte.
3. Tereke temsilcisi.

Mirasçılardan sadece birinin dava açması yeterlidir; çıkan sonuç tüm hak sahiplerini kapsayacak şekilde geçerli olmaktadır.

D. Resmi Defter Tutma Sürecinde Alacaklıların Durumu

Türk Medeni Kanunu Madde 625 uyarınca, mirasın tespiti için resmi defter tutulma işlemleri devam ederken:

• Mirasbırakanın borçlarından dolayı yeni bir icra takibi başlatılamaz.
• Bu dönemde alacaklar için zamanaşımı süresi işlemez.
• Acil durumlar haricinde, mevcut davalar durdurulmakta ve yeni bir dava açılamamaktadır.

II. Miras Bırakanın Bilinmeyen Mal Varlığı Nasıl Tespit Edilir? Murisin Banka Hesapları ve Taşınmazları Nasıl Sorgulanır?

Mirasçıların, mirasbırakanın aktif ve pasiflerini eksiksiz bilmesi her zaman mümkün değildir. Bu durumda mahkeme, mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla sahip olduğu tüm varlığı belirlemek için kapsamlı bir araştırma yürütmektedir. Bu süreçte en önemli araç resmi kurumlara yazılan müzekkerelerdir.

Tespit davası süresince taşınmazlardan menkul kıymetlere, ticari defterlerden sigorta poliçelerine kadar her türlü varlık kayıt altına alınmaktadır. Mahkeme bu amaçla şu yöntemleri izler:

• Müzekkere Yazılması: İlgili idareler, bankalar ve resmi kurumlarla yazışmalar yapılarak bilgi istenmektedir.
• Tanık Dinlenmesi ve Kanıtlar: Tarafların sunduğu deliller incelenmekte, gerekli görüldüğünde şahitlerin beyanlarına başvurulmaktadır.
• Keşif, Bilirkişi Raporu ve Envanter: Gerekli hallerde malvarlığının yerinde tespiti için keşif yapılmakta ve hazırlanan tutanaklar dava dosyasına eklenmektedir.

Mahkeme, mirasın doğru paylaşılabilmesi için kapsamlı bir tereke defteri hazırlamaktadır. Bu defter oluşturulurken şu kalemler titizlikle incelenmektedir:

1. Taşınmaz Varlıklar: Ev, arsa ve arazi gibi taşınmazlar Tapu Müdürlükleri üzerinden sorgulanmaktadır.
2. Taşınır Mallar ve Ev Eşyaları: Araçlar, banka hesapları ve ev eşyaları incelenmektedir. Gerekirse eşyaların bulunduğu adreste envanter çalışması yapılmaktadır.
3. Finansal Varlıklar ve Alacaklar: Banka bakiyeleri, sigorta poliçeleri ve kişisel alacaklar araştırma kapsamına alınır.
4. Borçlar ve Pasifler: Kredi borçları, vergi borçları, kredi kartı bakiyeleri ve ödenmemiş sigorta primleri tespit edilmektedir.
5. Diğer Haklar: Emekli maaşları, bağışlar, ticari sözleşmeler ve şirket ortaklıkları dosyaya dahil edilmektedir.

Sorgulama Yapılan Temel Kurum ve Kuruluşlar;

• Mülkiyet Kayıtları: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü aracılığıyla taşınmaz sorgulamaları yapılmaktadır.
• Finansal Veriler: BDDK ve Türkiye Bankalar Birliği üzerinden tüm bankacılık faaliyetleri ve hesap bakiyeleri izlenmektedir. Kayıt olan tüm bankalara müzekkere yazılarak aktif ve pasifler öğrenilmektedir.
• Vergi ve Gelir Kaydı: Gelir İdaresi Başkanlığı kanalıyla mükellefiyet durumu ve vergi borçları kontrol edilmektedir.
• Sosyal Güvenlik ve Emeklilik: SGK üzerinden emekli aylığı, dul ve yetim aylığı hakları veya ölüm yardımları araştırılmaktadır.
• Ticari ve Resmi İşlemler: Ticaret Sicil Müdürlükleri, MERSİS ve Noterler Birliği aracılığıyla şirket payları, vasiyetnameler ve vekaletnameler tespit edilmektedir.

III. Tereke Tespiti Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

Terekenin tespiti davasında görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Terekenin tespiti dava dilekçesinin mirasbırakanın son yerleşin yeri sulh hukuk mahkemesine verilmesi gerekmektedir.

IV. Terekenin Tespiti Davasında Zamanaşımı Süresi Var mı?

Miras hukukunda tereke tespiti, bir koruma tedbiri olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple davanın açılması için mevzuatımızda kısıtlayıcı bir takvim belirlenmemiştir.

A. Süre Sınırı Olmaksızın Dava Açma Hakkı

Terekenin tespiti davası açmak isteyen mirasçılar için Türk hukuk sisteminde herhangi bir zamanaşımı süresi veya hak düşürücü süre tanımlanmamıştır. Bu durumun temel nedenleri şunlardır:

• Maddi Hukuka Etkisi: Bu işlem bir delil tespiti niteliğinde olup, mirasçıların mevcut hak ve borçları üzerinde doğrudan bir değişiklik yaratmaz; sadece mevcut olanı kayıt altına alır.
• Paylaşım Süreci: Miras henüz resmen paylaşılmadığı müddetçe, tespit işleminin yapılması her zaman mümkündür.
• Hukuki Yarar Kriteri: Davanın açılabilmesi için tek temel şart, tespit yapılmasında güncel bir hukuki yararın bulunmasıdır. Bu yarar devam ettiği sürece davanın açılmasının önünde yasal bir engel yoktur.

B. Ne Zamana Kadar Talep Edilebilmektedir?

Kural olarak bu dava; tespit işleminin artık imkansız hale gelmediği veya yararsız bir nitelik kazanmadığı her aşamada istenebilmektedir. Mirasın korunmasına yönelik bu önlem, terekedeki varlıkların dağıtılmasına kadar geçen süreçte mirasçıların en önemli güvencelerinden biridir.

V. 2026 Yılı Tereke Tespiti Davası Masrafları ve Süresi

A. Güncel Dava Masrafları ve Kalemleri

Terekenin tespiti davası açılması için başlangıçta ödenmesi gereken tutarlar aşağıda detaylandırılmıştır:

Masraf Kalemi	2026 Güncel Tutar (TL)
Başvurma Harcı (Sulh Hukuk)	335,20
Dava Peşin Harcı	732,00
Gider Avansı (Tebligat, Yazışma vb.)	3.180,00
Vekaletname Harç ve Pulu	268,00
GENEL TOPLAM	4.515,20

Önemli Not: Belirtilen gider avansı, dava sürecinde yapılacak olan yazışma trafiğine, müzekkere sayılarına ve keşif yapılıp yapılmayacağına göre değişkenlik gösterebilir. Mahkeme, süreç içerisinde ek avans talebinde bulunabilir.

Maliyetleri Etkileyen Faktörler;

• Bilirkişi Ücretleri: Eğer terekede yer alan taşınmazların veya ziynet eşyalarının değer tespiti gerekirse, bilirkişi ücretleri gider kalemlerine eklenecektir.
• Keşif Masrafları: Mahkeme heyetinin yerinde inceleme yapması gereken durumlarda harcırah ve ulaşım masrafları doğabilir.

B. Tereke Tespiti Davası Ne Kadar Sürer?

Davanın sonuçlanma süresi, mirasbırakanın malvarlığının karmaşıklığına ve ilgili kurumlardan gelecek cevapların hızına bağlıdır.

• Süreç Dinamiği: Tapu daireleri, bankalar ve trafik tescil birimlerinden gelecek cevaplar genellikle davanın hızını belirleyen ana unsurdur.
• Tahmini Süre: Çekişmesiz bir yargı işi olması sebebiyle, ortalama olarak 6 ay ile 1 yıl arasında sonuçlanması öngörülmektedir. Ancak mirasçı sayısının çokluğu veya yurt dışı tebligatı gibi durumlar bu süreyi uzatabilmektedir.

VI. Terekenin Tespiti Davası İle Miras Paylaşımı Yapılır Mı?

Terekenin tespiti davası aslında bir “durum tespiti” sürecidir. Ancak bu davanın kapsamı davacının taleplerine göre genişletilebilmektedir. Davacı mirasçılar, sadece varlıkların belirlenmesini değil, aynı zamanda mirasın korunmasını ve yönetimini de isteyebilirler.

• Birlikte İleri Sürülebilecek Talepler: Davacı mirasçı, tespit isteminin yanı sıra mirasın paylaştırma (taksim) veya terekeye bir temsilci atanma taleplerini de aynı dosya üzerinden sunabilmektedir.
• İhtiyati Tedbir Hakkı: Mirasın kötü niyetli paylaşımlardan korunması için mahkemeden ihtiyati tedbir kararı istenebilmektedir. Mahkeme, hak sahiplerinin menfaatini korumak adına bu tedbiri kendiliğinden (re’sen) de uygulayabilmektedir.
• Pasif Taşınmaz Sorgusu: Mirasbırakanın vefatı öncesinde elinden çıkardığı malların (muris muvazaası – mal kaçırma) belirlenebilmesi için mutlaka “pasif taşınmaz sorgusu” talep edilebilmektedir. Aksi takdirde, sadece güncel kayıtlar listelenmekte ve geçmişe dönük hak kayıpları tespit edilememektedir.

VII. Tereke Tespiti Davasında İhtiyati Tedbir Kararı Alınabilir mi?

Yargıtay kararlarına göre bu davada mahkemenin temel görevi, terekeye ait varlıkları koruma altına almaktır. Mahkemece koruma tedbirlerine başvurulabilecektir. Mahkeme, tespit edilen malvarlığını şu şekilde koruma altına alabilmektedir;

1. Kayıt Altına Alma: Tüm varlıklar detaylı bir şekilde tereke defterine işlenmektedir.
2. Paraya Çevirme: Muhafazası imkansız veya riskli olan mallar satılarak nakde dönüştürülmektedir.
3. Mali Varlıkların Saklanması: Nakit para ve dövizler tereke adına banka hesabına aktarılmaktadır.
4. Kıymetli Eşyalar: Altın ve benzeri ziynet eşyaları mahkeme kasasına mühürlenerek kaydedilmektedir.
5. Yediemin Teslimi: Diğer menkul eşyalar güvenilir bir kişiye (yediemin) teslim edilerek kayıt altına alınır.

Defter Tutma

TMK Madde 590 uyarınca, mirasçılar ölüm tarihinden itibaren bir ay içinde defter tutulmasını isteyebilirler. Ancak Yargıtay’ın güncel içtihatları bu sürenin “hak düşürücü” değil, “düzenleyici” olduğunu belirtmektedir.

Yargıtay İçtihadı Özeti: Mirasın korunmasına yönelik tedbirler, mirasçılık sıfatını doğrudan etkilemediği için, paylaşım tamamlanana kadar her zaman talep edilebilir. Bir aylık sürenin aşılması, tespit davası açılmasına engel teşkil etmez; çünkü mirasçının malvarlığını korumada her zaman hukuki yararı vardır.

Avukat Ece Deniz Vardar Yurtalan

İletişim

+905315597598

info@ecedenizvardar.av.tr