Uzaklaştırma Kararı

I. Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?

Uzaklaştırma kararı ve diğer önleyici ya da koruyucu tedbir kararları, korunacak kişinin talebi üzerine verilmektedir. Kararı almak için aile mahkemesine dilekçe sunarak uzaklaştırma kararı verilmesini talep ettiğinizi ve bu talebinizin sebeplerini, varsa da delillerinizi sunmanız gerekmektedir.

Ayrıca Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM), kolluk kuvvetleri ya da Cumhuriyet savcısı tarafından yapılan başvurular üzerine de uzaklaştırma kararı verilebilmektedir. Eğer ki başvurunuzu ŞÖNİM, kolluk kuvvetleri veya Cumhuriyet savcısına iletirseniz onlar da aile mahkemesine başvurarak uzaklaştırma kararı verilmesini talep edebilmektedir.

Uzaklaştırma kararı veya diğer tedbir kararları ilk seferde en fazla altı aylık süreyle verilebilmektedir. Fakat bu süre uzatılabilmektedir. Şiddet uygulanma tehlikesinin devam ettiğinin tespit edilmesi halinde tedbirin süresinin uzatılmasına karar verilecektir. Uzatılması için yeniden aile mahkemesine başvurmanız ve uzatılmasını talep etmeniz gerekmektedir.

Koruyucu tedbir kararlarının alınmasında, şiddetin uygulandığına dair herhangi bir belge ya da delilin sunulması şart koşulmamıştır. Önleyici tedbir kararlarında herhangi bir delil aranıp aranmayacağı tartışmalıdır. Fakat eğer ki deliliniz mevcutsa mutlaka mahkemeye sunmanızı öneririz. Hakimin takdiri ve uzaklaştırma kararının süresi açısından delil sunulması faydalı olacaktır.

Önleyici nitelikteki kararların icrası, Cumhuriyet başsavcılığı tarafından yetkili kolluğa ulaştırılmak suretiyle gerçekleştirilir. Başvuruda bulunan kişiler de tedbir kararını doğrudan kolluğa ulaştırabilmektedir. Kolluk tarafından korunan kişi ve hakkında uzaklaştırma kararı verilen kişiye elden uzaklaştırma kararı tebliğ edilmektedir. Eğer ki uzaklaştırma kararı talebiniz reddedilirse karşı yanın bundan haberi olmayacaktır. Karar sadece talep edene tebliğ edilmektedir.

Tedbir kararı kişiye tebliğ edilirken tedbir kararına aykırılık halinde şiddet uygulayan hakkında zorlama hapsinin uygulanacağı ihtarı da yapılmaktadır. Eğer ki mahkemeden talep ederseniz ve mahkeme tarafından gerekli bulunursa uzaklaştırma kararı tebliğ edilirken korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri veya kimliğini ortaya çıkarabilecek bilgileri ve adresleri ile korumanın etkinliği bakımından önem taşıyan diğer bilgileri, tüm resmi kayıtlarda gizli tutulmaktadır. Tedbir kararının ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemesi ise kararın uygulanmasına engel teşkil etmemektedir. Karar tebliğ edilemese dahi uygulanacaktır.

II. Uzaklaştırma Kararı Nedir?

6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun‘da şiddet mağdurlarının etkin şekilde korunmasını sağlamak amacıyla hem koruyucu hem de önleyici tedbirler öngörülmektedir. Uzaklaştırma kararı da bu kanuna dayalı olarak talep edilen bir önleyici tedbir kararıdır. Kanunun amacı, şiddet eylemi gerçekleşmeden önce önlem alabilmek, şiddet eylemi gerçekleşmişse de mağduru korumaktadır.

Uzaklaştırma kararı, şiddet uygulama tehdidi bulunan kişilerin, korunan kişilere ve bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmamasına ilişkin karardır. Kanunun 5’inci maddesinin birinci fıkrasının c bendine göre bu karar verilmektedir. Ayrıca şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişinin müşterek konuttan uzaklaştırılması ve korunan kişiye tahsis edilmiş olan konuttan men edilmesi de mümkündür. Uzaklaştırma kararı ile mağdurun güvenliğini sağlanarak şiddete uğramasının önüne geçilmektedir.

Müşterek konuttan ve korunan kişiden uzaklaştırma tedbiri, koruma altındaki kişinin maruz kalabileceği yeni şiddet eylemlerinin önlenmesi açısından önemli ve etkili bir mekanizmadır. Şiddet; fiziksel şiddet, cinsel şiddet, psikolojik şiddet ve ekonomik şiddet olarak kendini gösterebilmektedir. Her türlü şiddete uğrayan kişiler, uzaklaştırma kararı veya kanunda düzenlenen koruyu ve önleyici tedbirleri alabilmek için aile mahkemelerine başvurabilirler. Şiddetin fiziksel şiddet olması zorunlu değildir.

Uzaklaştırma kararını şiddet tehlikesi altındaki herkes talep edebilmektedir. Kadın veya erkek fark etmemektedir. Eşler, nişanlılar, sevgililer, arkadaşlar da birbirileri için şiddet tehlikesi bulunması durumunda uzaklaştırma kararı alabileceklerdir.

III. Koruyucu ve Önleyici Tedbir Kararları

6284 Sayılı Kanun’da tedbir kararları, koruyucu ve önleyici tedbir kararları olarak ikiye ayrılmaktadır. Koruyucu tedbir kararı, doğrudan mağdurun güvenliğini sağlama ve temel ihtiyaçlarını karşılamayı sağlayan kararlardır. Önleyici tedbir kararları ise potansiyel faillerin davranışlarını sınırlandırmayı amaçlamaktadır. Uzaklaştırma kararı da önleyici tedbir kararlarından biridir.

Tedbir kararlarını üç ayrı merci alabilmektedir. Bu merciler; aile mahkemesi, vali veya kaymakam ile kolluktur. Koruyucu tedbir kararlarını tür üç merci de verebilmektedir. Fakat önleyici tedbir kararlarını sadece aile mahkemesi verebilmektedir. Gecikmesi sakınca bulunan hallerde kolluk da verebilir fakat yine hakimin onayına sunmak zorundadır.

A. Koruyucu Tedbir Kararı Türleri

Mülki amir tarafından verilebilen koruyucu tedbir kararları;

• Mağdura ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara, bulunduğu yerde veya başka bir yerde uygun barınma yeri sağlanması,
• Geçici maddi yardım yapılması,
• Psikolojik, meslekî, hukuki ve sosyal bakımdan rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi,
• Hayati tehlike bulunması halinde, ilgilinin talebi üzerine veya resen geçici koruma altına alınması,
• Korunan kişinin çocukları varsa çalışma yaşamına katılımını desteklemek üzere dört ay, kişinin çalışması hâlinde ise iki aylık süre ile sınırlı olmak kaydıyla, on altı yaşından büyükler için her yıl belirlenen aylık net asgari ücret tutarının yarısını geçmemek ve belgelendirilmek kaydıyla Bakanlık bütçesinin ilgili tertibinden karşılanmak suretiyle kreş imkânının sağlanmasıdır.

Mülki amirden bu koruyucu tedbir kararları talep edilebilmektedir. Barınma yeri sağlanması veya rehberlik ile danışmanlık hizmeti verilmesine gecikmesinde sakınca bulunan bir hal mevcutsa kolluk amiri de karar verebilmektedir.

Aile mahkemesi tarafından verilebilecek koruyucu tedbir kararları;

• Mağdurun işyerinin değiştirilmesi,
• Kişinin evli olması hâlinde müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesi,
• Korunan kişinin talebi üzerine tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması,
• Korunan kişi bakımından hayati tehlikenin bulunması ve bu tehlikenin önlenmesi için diğer tedbirlerin yeterli olmayacağının anlaşılması hâlinde ve Tanık Koruma Kanunu hükümlerine göre kimlik ve ilgili diğer bilgi ve belgelerinin değiştirilmesidir.

Tüm bu tedbirleri aile mahkemesinden direk olarak talep etmeniz mümkündür. Koruyucu tedbir kararlarının verilmesi için delil aranmamaktadır. Sadece kimlik ve ilgili belgelerin değiştirilmesi için hayati riske ilişkin hususun yaklaşık ispatı gerekmektedir.

B. Önleyici Tedbir Kararı Türleri

Aile mahkemesi tarafından verilebilen önleyici tedbir kararları;

• Şiddet mağduruna yönelik olarak şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması,
• Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhal uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi,
• Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmamasına ilişkin uzaklaştırma kararı,
• Çocuklarla ilgili daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kurma kararı varsa, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, kişisel ilişkinin sınırlanması ya da tümüyle kaldırılması,
• Korunan kişinin, şiddete uğramamış olsa bile yakınlarına, tanıklarına ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin haller saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmaması,
• Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi,
• Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi,
• Bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahları kolluğa teslim etmesi,
• Silah taşıması zorunlu olan bir kamu görevi ifa etse bile bu görevi nedeniyle zimmetinde bulunan silahı kurumuna teslim etmesi,
• Korunan kişilerin bulundukları yerlerde alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmaması ya da bu maddelerin etkisinde iken korunan kişilere ve bunların bulundukları yerlere yaklaşmaması,
• Bağımlılığının olması halinde hastaneye yatmak dahil, muayene ve tedavisinin sağlanması.
• Bir sağlık kuruluşuna muayene veya tedavi için başvurması ve tedavisinin sağlanmasıdır.

Tüm bu önleyici koruma tedbirlerine aile mahkemesi tarafından karar verilebilmektedir. Mahkeme tarafından bu tedbirlerden birine veya birden fazlasına aynı anda karar verilebilecektir.

IV. Uzaklaştırma Kararına İtiraz

Uzaklaştırma kararı veya diğer tedbir kararlarına karşı hakkında karar verilen kişinin itiraz hakkı mevcuttur. Kendisine karar tefhim veya tebliğ edildikten sonra iki hafta içerisinde itiraz edebilecektir. İtirazın kararı veren aile mahkemesine yapılması gerekmektedir.

Aile mahkemesi hakimi tarafından verilen tedbir kararlarına itiraz üzerine dosya, o yerde aile mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması halinde, numara olarak kendisinden bir sonraki aile mahkemesine gönderilecektir. İtiraz, bir hafta içerisinde incelenmektedir. İtiraz sonucunda uzaklaştırma kararının kaldırılmasına veya devamına karar verilebilmektedir. İtirazdan sonra verilen kararlar kesindir.

V. Uzaklaştırma Kararını İhlal Etmenin Bedeli: Zorlama Hapsi Nedir ve Kaç Gündür?

Uzaklaştırma kararının ihlal edilmesi durumunda bu durum tutanak altına alınarak Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmektedir. Önleyici tedbirleri ihlal eden failler için mevcut yasa çerçevesinde adli para
cezası, zorlama hapsi ve hapis cezası gibi yaptırımlar öngörülmektedir. Tedbir kararlarına aykırılık durumunun aile mahkemesi tarafından tespiti halinde, ayrıca bir başvuru ya da işlem yapılmasına gerek olmaksızın, mahkeme tarafından resen zorlama hapsi kararı verilebilmektedir.

Zorlama hapsine hükmedilebilmesi için şiddet uygulayan kişiye tedbir kararı tefhim veya tebliğ edilirken bu karara aykırı hareket etmesi durumunda hakkında zorlama hapsi uygulanacağının açıkça bildirilmesi gerekmektedir. Bildirilmediyse hakkında zorlama hapsi kararı verilememektedir.

Ayrıca zorlama hapsi verilebilmesi için uzaklaştırma kararının ihlal edildiğini aile mahkemesine ispatlamanız gerekmektedir. Uzaklaştırma kararı ihlal edildiğinde polise haber vermeniz, tutanak tutturmanız, fotoğraf veya video kaydı almanız bu konuda yararlı olacaktır. Delillerinizi sunmanız çok önemlidir.

Hakkında uzaklaştırma kararı verilen kişi, kararın gereklerine aykırı hareket ederse ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hakim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulacaktır. Uzaklaştırma kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadar olacaktır. Fakat zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçememektedir. Zorlama hapsine ilişkin kararlar, Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilmektedir.

Avukat Ece Deniz Vardar Yurtalan

İletişim

+905315597598

info@ecedenizvardar.av.tr