Anlaşmalı Boşanma Protokolü

I. Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?

Anlaşmalı boşanma, evlilik birliğini devam ettiremeyen eşlerin, boşanma ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukla ilgili koşullar üzerinde karşılıklı anlaşarak evliliklerini sona erdirmeleridir. Bu sebeple boşanmanın sonuçlarına ilişkin eşlerin bir anlaşma yapması zorunludur. Yaptıkları anlaşmaya da anlaşmalı boşanma protokolü denilmektedir.

Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu‘nun 166’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmektedir. Protokolün hazırlanma süreci taraflar açışından büyük öneme sahiptir. İki tarafın da mutabık kalacağı ve kabul edeceği, aynı zamanda da hakimin uygun bulabileceği bir protokol düzenlenmesi gerekmektedir. Anlaşmalı boşanma protokolünün istenme sebebi boşanma davalarında mahkemenin işini kolaylaştırmaktır. Ayrıca boşanmaya karar veren tarafların arasında gerçekleşebilecek tartışmaların önüne geçmektir. Anlaşmalı boşanma davası hakkında daha ayrıntılı bilgi için Anlaşmalı Boşanma Davası yazımıza göz atabilirsiniz.

II. Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Hukuki Geçerlilik Şartları

Anlaşmalı boşanma protokolünün geçerli olabilmesi için içermesi gereken zorunlu unsurlar bulunmaktadır. İlk olarak tarafların boşanma konusunda anlaşmış olmaları gerekmektedir. Çocukları velayeti ve çocukla kurulacak kişisel ilişki düzeni hakkında da anlaşılması gerekmektedir. Bunların yanı sıra nafaka, mal paylaşımı, maddi ve manevi tazminat konularında da anlaşmalıdırlar. Anlaşmalı boşanma protokolü mutlaka tarafların ıslak imzası olmalıdır.

Kanuna göre aslında protokolün yazılı olma şartı yoktur. Bu sebeple taraflar anlaşmayı sözlü olarak yaparak mahkemede beyan da edebilirler. Fakat uygulamada yazılı olarak anlaşmalı boşanma protokolü yapılmakta ve dava dilekçesiyle birlikte mahkemeye sunulmaktadır.

Boşanmanın gerçekleşebilmesi için hakim tarafından protokolün onaylanması gerekmektedir. Hakim, protokolde yer alan zorunlu unsurların kamu düzenine ve tarafların menfaatlerine uygun olup olmadığını incelemektedir. Anlaşmalı boşanma protokolü içerisinde bulunan maddelerin kişilik haklarına, emredici kanun hükümlerine, kamu düzenine ve ahlaka aykırı olmaması gerekmektedir. Eğer ki böyle olursa anlaşma kesin hükümsüz olmakta ve hakim tarafından onaylanmamaktadır.

Boşanma hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Ayırt etme gücüne sahip ergin kişiler anlaşarak boşanabilirler. Boşanma hakkını ayırt etme gücüne sahip kısıtlı tek başına kullanabilmektedir ve anlaşmalı boşanabilmektedir. Kişi tam ehliyetsizse menfaatlerinin söz konusu olduğu hallerde tam ehliyetsiz adına kanuni temsilcisinin boşanma davası açabilmesi de mümkündür.

Sınırlı ehliyetsizlerin, kendilerini borç altına sokan anlaşmalar yapabilmeleri yasal temsilcilerinin rızasına bağlıdır. Bu sebeple boşanma protokolünde nafaka ve tazminat yükümlüsü olmuyorsa sınırlı ehliyetsiz de yasal temsilcisinin rızasıyla boşanma protokolü yapabilmektedir.

III. Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Olması Gereken Zorunlu Maddeler

Anlaşmalı boşanma protokolünde mutlaka yer alması gereken zorunlu unsurlar;

• Yoksulluk nafakası,
• İştirak nafakası,
• Maddi tazminat,
• Manevi tazminat,
• Çocuğun velayeti,
• Çocukla kişisel ilişki tesisidir.

Tarafların anlaşmalı boşanma protokolünde bu hususlarda anlaşmaları zorunludur. Aksi halde hakim tarafından protokol onaylanmayacaktır. Tüm bu konuların açık ve net bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Eşlerin bu zorunlu konularda anlaşamaması durumunda boşanmaya karar verilemeyecektir. Özellikle mali hükümler açık, net ve uygulanabilir olmak zorundadır. İcra edilme kabiliyetinin bulunması çok önemlidir.

IV. Velayet ve Kişisel İlişki Tesisi: Protokolde Çocukla Görüşme Saatleri Nasıl Düzenlenir?

Türk Medeni Kanunu’nun 182’nci maddesinde; “Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler.” hükmüne yer verilmektedir.

Hakim, velayet ve kişisel ilişki tesisine karar verirken çocuğun üstün yararını ön planda tutar. Anne ve babanın ortak kararı varsa ve anlaşmalı boşanma protokolünde düzenlendiyse hakim buna öncelik tanır. Çocuğun hangi ebeveynde kalmasına ve velayetinin verilmesine karar verildiyse, diğer ebeveynle de kişisel ilişki tesisine karar verilmesi gerekmektedir. Velayet hakkı kendisinde olmayan taraf çocukla iletişiminin devamı için kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir. Kişisel ilişki tesisinin detaylı olarak protokolde yazması gerekmektedir.

Hangi şartlar altında hangi zaman aralıklarında kişisel ilişki kurulacağı tek tek yazılmalıdır. Çocuğun hangi günler hangi saatler arasında kişisel ilişki kuracağı tek tek belirtilmelidir. Dini bayramlar, milli bayramlar, yıl içerisindeki tatil günleri özel olarak düzenlenmelidir. Ayrıntılı yazılmasının sebebi, infaz aşamasında tereddüt yaratmamasıdır. Velayet hususunda daha ayrıntılı bilgi için Boşanmada Velayet yazımızı okuyabilirsiniz.

V. İştirak Nafakası ve Yoksulluk Nafakası Maddeleri: Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Nafaka Nasıl Belirlenir?

Yoksulluk nafakası, taraflar açısından boşanma kararı ile yoksulluğa düşecek taraf için nafaka yükümlüsünün ekonomik gücü oranında belirlenen bir nafaka türüdür. Anlaşmalı boşanmada taraflar yoksulluk nafakası verilip verilmeyeceğini, yoksulluk nafakasının miktarını, yoksulluk nafakasının süresini ve ödemenin ne şekilde olacağını kendileri belirleyebilmektedir. Tarafların birinin ölmesi veya başka biri ile evlenmesi sonucunda yoksulluk nafakası sona erer. Yoksulluk nafakası belirlenmeyecekse protokolde mutlaka tarafların bu haklarından feragat etmeleri gerekmektedir.

İştirak nafakası, velayet hakkı sahibi olmayan eşin velayet hakkı sahibi olan eşe, çocuğun bakım ve eğitim giderleri için imkanı oranında yaptığı destektir. Taraflar iştirak nafakasının miktarını, ne zaman ödeneceğini, ne şartlar altında artış yapılacağını, hangi para birimi üzerinden ödeme yapılacağını anlaşmalı boşanma protokolünde kararlaştırabilmektedir.

İştirak nafakası talep edilmese dahi hakim tarafından resen karar verilebilecektir. Bunun yanı sıra yoksulluk nafakasından farklı olarak anlaşmalı boşanma davasında iştirak nafakasından feragat edilse bile daha sonra dava açılarak iştirak nafakası verilmesinin talep edilmesi mümkündür. Nafaka ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için Boşanma Davalarında Nafaka Türleri yazımızı okuyabilirsiniz.

VI. Maddi ve Manevi Tazminat Maddesi: Feragat ve Ödeme Şekilleri Anlaşmalı Boşanma Protokolüne Nasıl Yazılır?

Anlaşmalı boşanma protokolünde maddi ve manevi tazminat, tarafların karşılıklı anlaşmasıyla belirlenmektedir. Açık ve net şekilde ne kadar ve ne zaman ödeneceğinin yazması gerekmektedir. Protokolde mutlaka;

• Tazminatın miktarı,
• Tazminatın ödeme şekli,
• Tazminat miktarının tek seferde mi yoksa taksitle mi ödeneceği,
• Peşin ödeme yapılacaksa ödeme tarihi,
• Taksitli ödeme olacaksa taksit miktarı, ödeme tarihleri ve ödeme şekli,
• Tazminatın ödenmeme durumunda sonuçlar açıkça belirtilmelidir.

Tazminat talebi yoksa açıkça tarafların tazminat haklarından feragat ettikleri ve herhangi bir talepleri bulunmadığı protokolde yazmalıdır. Tazminattan feragat eden eşle boşanma davasından sonra tazminat talep edememektedir. Maddi ve manevi tazminat ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat yazımızı okuyabilirsiniz.

VII. Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı ve Tasfiye Maddeleri: Hangi Mallar Kime Kalacak?

Boşanmayla birlikte eşler arasındaki mal rejimi sona ermektedir. Bu sebeple eşlerin mal paylaşımı yapması gerekmektedir. Kanuni mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde malların tasfiyesi söz konusu olur.

Eşler, mal paylaşımına da kendi aralarında serbestçe anlaşmalı boşanma protokolünde karar verebilecektir. Fakat mal rejiminin tasfiyesi, aslında anlaşmalı boşanma protokolünün zorunlu bir unsuru değildir. Fakat Yargıtay, eşyaların da mali hükümlere konu olabileceğini yine bu eşyalar konusunda da ortak bir karar verilememesi halinde anlaşmalı boşanmanın gerçekleşemeyeceğini belirtmiştir. Bu sebeple öğretide ve Yargıtay kararlarında bir görüş ayrılığı mevcuttur.

VIII. Aile Konutu, Ev Eşyaları ve Ziynet Eşyaları Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Nasıl Düzenlenmeli?

Anlaşmalı boşanma protokolünde ev eşyalarının nasıl paylaşılacağına, kişisel eşyalar ve ziynet eşyaları hakkındaki hükümlere taraflarca karar verilebilmektedir. Evlilik süresince alınan mobilyaların veya diğer taşınır malların nasıl paylaşılacağına taraflar kendi aralarında karar verebilirler. Ev eşyalarının tek tek hangi tarafa verileceğinin kararlaştırılması gerekmektedir.

Ziynet eşyalarının geri verilmesine veya ziynet eşyası bedelinden feragat edilmesine de karar verebilirler. Ayrıca aile konutunun boşanmadan sonra ne olacağı ve kimin oturacağı veya kira verip vermeyeceği konusunda da protokolde açık ve net bir şekilde düzenleme yapabilirler.

IX. Yargılama Giderleri ve Avukatlık Ücreti: Masrafları Protokolde Kim Üstlenir?

Yargılama giderleri ve avukatlık ücretini kimin ödeyeceğine protokolde taraflarca karar verilecektir. Tarafların birbirlerinden yargılama gideri veya avukatlık ücreti talepleri yoksa protokolde açık ve net bir şekilde feragat ettiklerini ve bu konuda bir taleplerinin olmadığını belirtmeleri gerekmektedir.

Avukat Ece Deniz Vardar Yurtalan

İletişim

+905315597598

info@ecedenizvardar.av.tr