Aile Konutu Şerhi Nedir? Evi Habersiz Satıştan Koruma 2026

Aile konutu şerhi; eşlerin birlikte yaşamını sürdürdüğü konutun tapu kütüğüne işlenen ve malik olan eşin diğer eşin rızası olmadan evi satmasını, kiraya vermesini veya üzerindeki hakları kısıtlamasını engelleyen hukuki bir korumadır. TMK 194 uyarınca, tapuda adı yazılı olmayan eş, tapu müdürlüğüne başvurarak bu şerhi tek başına koydurabilir ve evin “aile konutu” olduğunu resmileştirebilir.

I. Aile Konutu Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 194’üncü maddesinde aile konutu şerhi düzenlenmektedir. Aynı maddenin gerekçesinde aile konutu; “Eşlerin, bütün yaşam faaliyetlerini gerçekleştirdiği, yaşantısına buna göre yön verdiği, acı tatlı günleri içinde yaşadığı, anılarla dolu bir alandır.” şeklinde tanımlanmaktadır.

Resmi nikahla evli olan eşlerin birlikte yaşadıkları ev, aile konutudur. Fakat aile konutu tek bir tane olabilir. Eşlerin birden fazla evleri varsa hepsi aile konutu olamamaktadır. Aile yaşamının merkezi haline gelen, eylemli ve düzenli olarak kullanılan konut aile konutudur.

Aile konutu güvencesinden yararlanılabilmesi için ayrıca evin eşlerden birine ait olması veya hukuki bir sebebe dayanarak yani kira veya oturma hakkına dayanılarak evin kullanılması gerekmektedir. Konut üzerinde ayni veya şahsi bir hakka dayanarak eşlerin bu konutu kullanması gerekmektedir.

Aile konutunun şartları;

• Eşlerin resmi nikahla evli olması,
• Eşlerin oturacakları konutu birlikte seçmeleri,
• Konutun eşler tarafından bir yaşam merkezi olarak belirlenmesi ve bu konutta yaşanması,
• Konut üzerinde eşlerden birinin ayni veya şahsi bir hakkının var olmasıdır.

II. Aile Konutu Şerhi Nedir?

Şerh, hukuk düzeninin öngördüğü hususların tapu kütüğüne işlenmesidir. Şerhler, tapu kütüğünün şerhler hanesine işlenirler ve tapuyu inceleyen herkes tarafından görülebilirler. Aile konutu şerhinin ve diğer şerhlerin amacı, mümkün olan alacak haklarının taşınmaz üzerinde sonradan hak sahibi olan kişilere karşı ileri sürme olanağı tanımaktır. Bu yolla üçüncü kişilerin iyi niyet iddiasında bulunmalarına engel olunmaktadır.

Aile konutu şerhi, konutun tapu kütüğünde aile konutu olduğunun yazılmasıdır. Konutun maliki olmayan eş, tapu kütüğüne şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilmektedir. Aile konutu şerhi, tasarruf yetkisinin kısıtlanmasını sağlamaktadır. Malik olan eş, diğer eşten izin almaksızın konut üzerinden tasarrufta bulunamayacaktır. Bu şerh, aile konutuna sahip olmayan eşin hakkını korumaktadır.

Aile konutu tek bir tane olabileceğinden şerh de sadece tek bir taşınmaz için verilebilmektedir. Bunun yanı sıra mülkiyeti üçüncü kişilere ait olan taşınmaz mallar hakkında şerh konulamamaktadır. Taşınmaz malın maliki eşlerden biri olmalıdır. Şerh, eşlerden birine ait olan, tapuda kaydı bulunan ve aile konutu niteliğini haiz olan taşınmaz mallar hakkında konulabilmektedir.

Eşlerden biri aile konutuna paylı olarak malikse şerh konulabilmektedir. Fakat elbirliği ile mülkiyet mevcutsa şerhin konulması mümkün değildir.

III. Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?

Aile konutu şerhi, tapu müdürlüğüne müracaat edilerek konulmaktadır. Eşlerin ikisi birlikte veya birisi giderek şerhi koydurabilecektir. Malik olmayan eş de tek başına giderek aile konutu şerhi verme hakkına sahiptir. Tapu Sicil Tüzüğünün 17’nci maddesinde; “Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutun ile konutu olduğuna dair şerhin verilmesini isteyebilir.” şeklinde tapu müdürlüğünden direk olarak aile konutu şerhinin talep edilebileceği düzenlenmektedir.

Malik olmayan eşin tapu müdürlüğündeki başvurusunun herhangi bir nedenle reddedilmesi halinde, aile mahkemesinde aile konutu şerhi konulması davası açarak bu hakkını kullanması mümkündür. Ancak, bu davanın açılabilmesi için öncelikle tapu müdürlüğüne usulüne uygun bir başvuru yapılmış olması ve başvurunun reddedilmiş olması şarttır. Doğrudan dava açılması, genellikle hukuki yarar yokluğundan reddedilmektedir.

Aile konutu şerhi koyulması için açılacak olan davada, davalı olarak mülkiyet hakkını haiz olan eş gösterilmelidir. Bu dava, boşanma ya da rızası alınmaksızın işlem yapılan hallerde bu işlemin iptal edilmesi
için açılacak davalarla birlikte de açılabilmektedir.

IV. Aile Konutu Şerhi İçin Gereken Belgeler

Aile konutu şerhi koyulması için başvururken gereken belgeler;

• Merkezi nüfus idaresi sisteminden veya nüfus müdürlüğünden alınan yerleşim yeri belgesi,
• Medeni hali gösteren belge,
• Evlilik cüzdanı,
• Kimlik,
• Talep dilekçesi,
• Taşınmazın tapu kaydındaki ada ve parsel bilgileri ile müracaat sırasında istenilen yerleşim yeri
  bilgilerinin karşılaştırılması gerekirse kadastro müdürlüğü, muhtarlık, apartman yönetimi gibi yerlerden durumu ispatlayıcı belgelerin de alınarak sunulması gerekmektedir.

İşlem Adımı	Gerekli Belge / Makam	Önemli Not
1. Yerleşim Belgesi	Nüfus Müd. / e-Devlet	Konutun “ortak ikametgah” olduğunu kanıtlar.
2. Tapu Başvurusu	İlgili Tapu Müdürlüğü	Malik olmayan eş tek başına başvurabilir.
3. Mahkeme (Gerekirse)	Aile Mahkemesi	Tapu başvurusu reddedilirse dava açılmalıdır.
4. Harç Durumu	Ücretsiz / Muafiyet	Aile konutu şerhi işlemi harca tabi değildir.

V. Aile Konutu Şerhi Olan Ev Satılır Mı?

Türk Medeni Kanunu’nun 194’üncü maddesine göre eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez. Aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Aile konutu şerhi olan ev, malik olmayan eşin rızası alınmadan satılamamaktadır. Eğer ki eş rıza vermeden satış gerçekleşirse tapu iptal ve tescil davası açılabilmektedir.

Şerhin bulunmadığı durumlarda satışın yapılması durumunda tapu iptal tescil davası açılıp açılamayacağı tartışmalıdır ve Yargıtay’ın farklı görüşlerde kararları bulunmaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2013/2-2056 Esas, 2015/1201 Karar Sayılı ve 15.04.2015 Tarihli kararında tapuya aile konutu şerhinin konulmamış olması halinde aile konutu ile alakalı hakkı haiz bulunan eşle işlem yapan kişinin iyi niyetinin korunacağına karar vermiştir. Fakat Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2016 yılında verdiği bir kararda tapuya konutun aile konutu niteliğinde olduğunun şerh edilmiş olup olmamasının bir önemi haiz olmadığını ifade etmiştir. Aile konutu ile alakalı bir hakkı haiz bulunan eşle işlem yapan kişinin iyi niyet taşıyıp taşımadığının öngörülen korumanın uygulanması açısından bir değere sahip olmadığını kabul etmiştir.

Konutun satışı durumunda verilen rıza şekle bağlı değildir. Malik olmayan eşin rızasının yazılı belgeye
dayalı olması gerekmemektedir. Yargıtay tarafından kabul edilen görüşe göre tapudaki işlemler için diğer eşin rızasının yazılı olması gerekmemektedir. Tapu iptal tescil davasında da rızanın verildiği her türlü delille ispatlanabilmektedir. Fakat uygulamada tapu müdürlüklerinde rızalar yazılı olarak alınmaktadır.

Tapuda Şerh Yoksa Ev Yine de Korunur mu?

Şerh olmasa dahi ev aile konutu niteliğindedir. Ancak üçüncü kişilerin (evi alan kişinin) iyi niyetini kırmak ve davayı kazanma şansını %100’e çıkarmak için şerh koydurmak en güvenli yoldur.

VI. Aile Konutu Şerhi Ne Zaman Kalkar?

Evlilik; boşanma, evliliğin iptali, evliliğin yokluğu ve eşlerden birinin ölmesi halinde sona ermektedir. Evliliğin sona ermesiyle aile konutuna ilişkin koruma da son bulmaktadır. Boşanma davası sırasında aile konutu koruması devam etmektedir. Dava boyunca malik olan eşin diğer eşin rızası olmadan aile konutunu devretmesi mümkün değildir. Boşanma kararının kesinleşmesi ile birlikte aile konutu koruması sona ermektedir. Kesinleştikten sonra malik olan eş, mal ayrılığı davası yoksa ev üzerinde tasarrufta bulunabilecektir.

Bunların yanı sıra eşlerin fiilen oturmadıkları, başkalarına kiraya verdikleri, kesin olarak taşındıkları konut da aile konutu niteliğini kaybetmektedir. Bu durumlarda da şerh terkin edilmelidir. Evliliğin devamı esnasında şerhin terkin edilmesi, taşınmazın aile konutu vasfını kaybetmesi halinde veya yeni bir aile konutunun edinilmesi durumunda terkin edilecektir. Ancak tapu sicil memuru aile konutu şerhini kendiliğinden kaldıramamaktadır. Bu durumlarda boşanma kararı kesinleştiğinde veya terkin sebepleri ortaya çıktığında malik olan tarafın tapu müdürlüğünden aile konutu şerhinin kaldırılmasını talep etmesi gerekmektedir.

VII. Kiracı Aile Konutu Şerhi Koydurabilir Mi?

Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı haline gelmektedir. Bu durumda eşler kira borcundan müteselsilen sorumlu olmaktadır. İkisinin birlikte hareket ederek kira sözleşmesini feshetmesi gerekmektedir. Birlikte kiracı olduklarından bir yanın kira sözleşmesini feshetmesi geçerli olmayacaktır. Bunun yanı sıra kiraya verenin de kira sözleşmesini feshetmek istediğinde ikisine de bildirimde bulunması gerekmektedir. Dava açacaksa da iki eşe birden dava açması gerekmektedir.

Kira sözleşmesi, tapu siciline şerh edilebilmektedir. Kiracının tapuya aile konutu şerhi vermesi mümkün değildir. Fakat kira sözleşmesine dayanarak kullanılan aile konutunun tapu kaydında kiracılık hakkını şerh ettirebilecektir.

VIII. Aile Konutu Şerhi Sıkça Sorulan Sorular

1. Aile konutu şerhi koydurmak için eşimin haberi olması gerekir mi?

Hayır. Tapu müdürlüğüne giderek şerh koydurmak için malik olan eşin rızası veya haberi olması şart değildir. Diğer eş tek başına başvurabilmektedir.

2. Boşanma davası açılınca aile konutu şerhi kendiliğinden kalkar mı?

Hayır. Boşanma davası sürerken şerh devam etmektedir. Şerh ancak boşanma kararı kesinleştikten sonra taraflardan birinin talebiyle kaldırılmaktadır.

3. Hisseli tapuya veya kooperatif evine şerh konulur mu?

Eşlerden biri paylı malikse (hisseli tapu) şerh konulabilmektedir. Ancak ev üçüncü bir kişiye (örneğin kayınvalideye) aitse veya kooperatif hissesi tapuya dönmemişse “aile konutu şerhi” konulamamaktadır.

4. Aile konutu şerhi işlemi ne kadar sürer ve ücreti nedir?

Tapu müdürlüğüne gerekli belgelerle gidildiğinde işlem genellikle aynı gün içinde tamamlanmaktadır. Bu işlem için tapu harcı ödenmez.

Aile konutu şerhi işlemleri, tapu müdürlükleri ve mahkemeler nezdinde hassas bir süreç yönetimi gerektirir. Ataköy ve çevresindeki hukuki süreçlerinizde profesyonel destek almak isterseniz Ataköy Avukat sayfamızı ziyaret ederek bizimle iletişime geçebilirsiniz

Avukat Ece Deniz Vardar Yurtalan, İstanbul Bakırköy’de bir aile hukuku avukatıdır. Özellikle boşanma davaları, nafaka, velayet ve aile konutu süreçlerinde hizmet verir. Profesyonel destek ve randevu için web sitesindeki iletişim sayfası üzerinden başvuru yapabilirsiniz.

Avukat Ece Deniz Vardar Yurtalan

İletişim

+905315597598

info@ecedenizvardar.av.tr