Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

I. Nafaka Nedir?

Nafaka, kanundan doğan borçlardan biridir. Bakım nafakası, eşler ve çocuklar için düzenlenmiş bir nafaka türüdür. Eşler ve çocuklar arasındaki bakım ve geçindirme yükümlülüğüdür. Dolayısıyla nafakanın amacı; eşlerin ve/veya çocukların barınma, eğitim, beslenme, sağlık ve giyim gibi ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlamaktır. Türk Medeni Kanununda düzenlenen bakım nafakaları; yoksulluk nafakası, tedbir nafakası ve iştirak nafakasıdır. Nafaka ödenmezse ne olur? Nafaka ödenmemesi durumunda nafaka icra takibi başlatılabilmektedir. Ayrıca icra takibine rağmen ödenmezse tazyik hapsi kararı aldırılabilmektedir.

Tedbir nafakası, evlilik birliği devam ederken talep edilebilmektedir. Ayrıca boşanma veya ayrılık davalarında da talep edilebilmektedir. Bunların yanı sıra evliliğin butlan sebebiyle geçersiz sayılması için açılan davalarda da istenebilmektedir. Evlilik birliği henüz sona ermemişken eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi, aile geçimine yönelik parasal katkıda bulunmaması veya evliliğin sonlandırılması için açılan dava sırasında eşlerden birinin kişisel ya da ekonomik durumunun aile huzurunu tehlikeye düşürmesi gibi durumlarda, eşlerin tedbir nafakası talep etme hakkı bulunmaktadır. Ayrıca boşanma davaları kesinleşinceye kadar hükmedilen nafaka da tedbir nafakasıdır.

Evlilik birliği devam ederken müşterek çocuğun velayeti anne ve babaya aittir. Boşanma durumunda çocukların velayetinin genellikle anne veya babadan birine verilmektedir. Velayetin kimde olacağına karar veren hâkim, aynı zamanda velayeti kendisine verilmeyen tarafın çocuğun geçimine nasıl katkı sağlayacağını da düzenlemektedir. Çocuğun velayeti kendisine verilmeyen anne veya babanın, çocuğun bakım masraflarına katılma yükümlülüğü devam etmektedir. Bu kapsamda, velayet hakkı kendisinde bulunmayan tarafın çocuk bakım yükümlülüğü çerçevesinde ödediği miktar iştirak nafakasıdır.

Yoksulluk nafakası da bakım nafakasının bir türüdür. Ve kanundan doğan bir yükümlülük olarak Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde düzenlenmiştir. Şahsa bağlı bir alacak hakkıdır. 175. maddeye göre, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek taraf yoksulluk nafakası talep edebilmektedir. Ancak nafakanın bağlanabilmesi için nafaka talep eden tarafın diğer taraftan daha ağır kusurlu olmaması gerekmektedir. Nafaka ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için Boşanma Davalarında Nafaka Türleri yazımızı okuyabilirsiniz.

II. Nafaka Ödenmezse Ne Yapılmalı?

Boşanma davası boyunca hakim tarafından bir tedbir nafakasına hükmedilecektir. Mahkeme tarafından iştirak ya da yoksulluk nafakasına hükmedilmesi durumunda kesinleşme tarihinden itibaren bu nafakaların ödenmeye başlanması gerekmektedir. Borçlu yan, nafaka borcunu geciktirebilmekte veya bazı durumlarda hiç ödemeyebilmektedir. Nafaka ödememe durumunda yapılacaklar nelerdir? Nafaka ödenmezse ne olur?

Nafakanın ödenmemesi durumunda nafaka yükümlüsüne icra takibi başlatılması gerekmektedir. İcra takibinin başlatılmaması durumunda borcun tahsili mümkün olmayacaktır. İcra takibi başlatıldıktan sonra da karşı yanın nafaka ödememesi durumunda icra ceza mahkemesine başvurularak tazyik hapsi talep edilmektedir. Makalenin devamında nafaka icra takibi ve tazyik hapsi (nafaka hapsi) hakkında ayrıntılı bilgi verilecektir.

III. Nafaka Ödenmezse Ne Olur? Nafaka İcra Takibi Nasıl Başlatılır?

Boşanma kararı kesinleştikten sonra nafakaya ilişkin ödeme iki şekilde yapılabilmektedir. İlk olarak taraflar kendi aralarında anlaşarak nafakayı icra takibi olmaksızın haricen ödeyebilmektedir. Nafaka yükümlüsünün nafakayı ödememesi durumunda ise nafaka icra takibinin başlatılması gerekmektedir.

Nafaka icra takibi, ilamlı takip olarak yapılmaktadır. Kural olarak bir mahkeme kararının icraya konulabilmesi için kesinleşmesi gerekmemektedir. Ancak istisna olarak aile hukukuna ilişkin kararların icraya konulabilmesi için kesinleşmesi gerekmektedir. Bu sebeple karar kesinleşene kadar tedbir nafakası, karar kesinleştikten sonra ise iştirak veya yoksulluk nafakası için icra takibi başlatılabilecektir.

Nafaka alacaklısı, nafaka icra takibini istediği icra dairesinden başlatabilecektir. İlamlı icra olduğu için yetkili icra dairesi ayrımı bulunmamaktadır. Nafaka alacaklısı, nafaka ilamıyla herhangi bir icra dairesine başvurarak gerekli harç ve masrafları ödeyerek nafaka icra takibi başlatabilecektir.

Boşanma davası sonucunda hükmedilen iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve tazminatların tek bir takip talebi içerisinde istenmesi gerekmektedir. İcra takibi, takip talebi düzenlenerek başlatılmaktadır. Nafaka icra takibi başlatılırken takip talebinde “devam eden aylar için” ibaresi de kullanılarak nafaka talebinde bulunulursa her ay tekrar tekrar takip başlatmanıza gerek kalmamaktadır. Aynı icra dosyası üzerinden sizin nafaka alacağınız güncellenmektedir. Ve artık her ay nafaka yükümlüsünün nafaka borcunu icra dairesine ödemesi gerekir. Bu durumda borçlu nafakayı ödedikten sonra icra dairesi de sizin hesabınıza nafaka alacağınızı gönderecektir.

İcra dairesi, nafaka alacaklısının takip talebi üzerine nafaka yükümlüsüne ödeme emri göndermektedir. Ödeme emrinde borçlunun 7 günlük ödeme süresi olduğu, ödememesi halinde ise malları üzerine haciz uygulanacağı ihtar edilmektedir. İlamlı icra olduğundan borçlunun icra takibine itiraz etme hakkı bulunmamaktadır. Fakat borçlu, icra emrinin tebliğinden önce borcun zamanaşımına uğradığını, mehil verildiğini veya borcun ödendiğini 7 günlük ödeme süresi içinde İcra Mahkemesine başvurarak ileri sürebilecektir.

IV. Nafaka İcra Takibinde Haciz İşlemleri

İcra dosyasına veya alacaklıya ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün boyunca borçlu tarafından herhangi bir ödeme yapılmaması durumunda dosya kesinleşecektir. Takibin kesinleşmesi ve haciz talepleri alacaklı veya alacaklı vekili tarafından yapılmalıdır. İcra dairesi tarafından kendi kendine yapılmamaktadır. Takip kesinleştikten sonra nafaka haciz işlemleri için talepte bulunulmaktadır. Bu talepler;

• Maaş haczi
• Banka hesabı haczi,
• Taşınır haczi,
• Taşınmaz haczi olabilecektir.

Maaş haciz konulması durumunda eğer ki nafaka icra takibi devam eden aylar için de açılmışsa bundan sonra her ay işveren tarafından maaşın nafaka kadar olan kısmı kesilerek icra dosyasına gönderilecektir. Nafaka takiplerinde aylık nafaka miktarı, maaş ve ücret tutarının dörtte birini geçiyor olsa da maaş ve ücret, nafaka miktarı kadar haczedilmelidir. Fakat uygulamada bazen zaten dörtte bir haczedilebilmektedir. Aylık değil birikmiş nafaka alacağı söz konusuysa bu durumda maaşın dörtte birine haciz koyulmaktadır.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından emeklilere bağlanan aylık ve maaşların haczedilmesi, kısmen de olsa mümkün değildir. Ancak bunun iki istisnası bulunmaktadır. Ve bunlardan biri nafaka alacaklarıdır. Nafaka borçlarında haciz için borçlunun rızası aranmamaktadır. Bu nedenle nafaka borçları bakımından emekli maaşına da haciz koyulabilmektedir.

Aile hukukundan doğan nafaka alacaklıları, sıra cetvelinde birinci sırada yer almaktadır. Ve alacaklarını diğer alacaklılardan önce almaktadır. Bu doğrultuda iştirak nafakası alacaklısı, paraların paylaştırılması aşamasında birinci sırada bulunduğundan önceliğe sahip olmaktadır. Bununla beraber alacağına diğer alacaklılardan daha önce kavuşmaktadır.

V. Nafaka Ödenmezse Ne Olur? Nafaka Ödememenin Cezası: Tazyik Hapsi Şartları

İcra ve İflas Kanunu’nun 334’üncü maddesinde; “Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir. Borçlunun, nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması halinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.” hükmüne yer verilerek nafaka tazyik hapsi düzenlenmektedir.

Tazyik hapsi, bir suç yaptırımından ziyade takibin usulüne uygun şekilde yürütülmesini sağlamaya yönelik bir tedbirdir. Nafakanın ödenmesiyle birlikte tazyik hapsi de sona ermektedir. Tazyik hapsi, ertelenemeyen ve adli sicil kaydına işlenmeyen bir hapis türüdür. Nafakanın icra takibi sonucunda da tahsil edilememesi durumunda icra takibinin yapıldığı yerdeki icra ceza mahkemesine şikayette bulunularak nafaka borçlusunun cezalandırılması talep edilmektedir.

Tazyik hapsi (nafaka hapsi) verilmesi için gereken şartlar;

• Mahkeme tarafından verilen nafakaya ilişkin bir karar bulunmalıdır.
• Nafaka yükümlüsü aleyhine ilam doğrultusunda icra takibi yapılmış olmalıdır. Ve ödeme emri borçlunun kendisine usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş olmalıdır. Ödeme emri yalnızca vekile tebliğ edilmişse, tazyik hapsi kararı verilememektedir.
• Borçlunun ilamda belirtilen ödeme yükümlülüğüne uymadığı sabit olmalıdır.
• İcra emrinin tebliğinden itibaren şikayet zamanına kadar en az bir aylık (30 günlük) ödenmemiş nafaka borcu bulunması gereklidir. Borçlunun icra emrinin tebliğinden önceki birikmiş nafakaları ödememesi ise suç oluşturmamaktadır.
• Nafaka ilamına uyulmaması sebebiyle şikayette bulunulması gerekmektedir. Şikayet hakkı, fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde kullanılmalıdır.
• Son üç aya ait nafakalardan biri için şikayet yapılmalıdır. Üç aydan önceki nafaka alacakları için ödenmeme sebebiyle tazyik hapsi cezası verilmemektedir.

Nafaka borçlusu tarafından ödeme yapılması halinde dava ve cezanın düşmesi için icra masrafları ile işlemiş faizlerin de ödenmesi gerekmektedir. Eğer ki borçlu tarafından açılmış bir nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası varsa icra ceza mahkemesi bu hususu bekletici mesele yapabilecektir. Bu davada borçlunun haklı çıkacağı kanaatine varırsa bu davayı bekletici mesele yapmalıdır. Böyle bir kanaate varmazsa nafaka ilamına uyulmamasına ilişkin şikâyet hakkında karar vermelidir. Nafakanın Kaldırılması ve Azaltılması yazımıza göz atarak bu davalar hakkında bilgi alabilirsiniz.

İcra ceza mahkemesi, yargılama sonucunda nafaka kararına uyulmadığı ve tazyik hapsinin koşullarının tamamının gerçekleştiği sonucuna varırsa nafaka borçlusunu tazyik hapsine mahkum edecektir. Üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilmektedir. Tazyik hapsi, borcu sona erdirmemektedir. Tazyik hapsine mahkum edilseniz bile bu yaptırım sona erdiğinde nafaka borcunu ödemeniz gerekmektedir.

Şikayetçinin feragat etmesi veya borçlunun nafakayı ödemesi halinde ceza düşmektedir. Davanın düşebileceği haller;

• Şikayetçinin şikayet süresini kaçırması,
• Şikayetçinin feragat etmesi,
• Duruşmaya gelmemesi ya da vekil göndermemesi,
• Nafaka borcunun ifa edilmiş olmasıdır.

VI. Profesyonel Hukuki Destek

Nafakanın ödenmemesi, icra işlemleri, tazyik hapsi başvurusu ve nafaka artırımı/kaldırılması davaları, tarafların yaşamlarını doğrudan etkileyen ciddi süreçlerdir. Avukat Ece Deniz Vardar Hukuk Bürosu olarak; nafaka icra takibi, nafaka artırımı, nafaka kaldırılması, yoksulluk ve iştirak nafakası konularında profesyonel hukuki destek sağlamaktayız.

İstanbul Bakırköy’de nafaka, boşanma ve aile hukuku alanlarında danışmanlık sunuyoruz. Nafaka ödemelerinizi alamıyorsanız veya nafaka borcu nedeniyle hakkınızda işlem başlatıldıysa, profesyonel danışmanlık için Bakırköy Nafaka Avukatı Av. Ece Deniz Vardar Yurtalan ile iletişime geçebilirsiniz.