Nafaka Nasıl Kaldırılır? Nafakanın Azaltılması Davası Şartları 2026

Nafaka nasıl kaldırılır? Nafakanın kaldırılması veya azaltılması; nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğun ortadan kalkması veya nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü ciddi oranda kaybetmesi durumunda açılacak bir dava ile mümkündür. 2026 yılı güncel Yargıtay kriterlerine göre, maddi durumdaki değişikliğin sürekli ve esaslı olması şarttır. İştirak nafakasında ise çocuğun ergin olması veya kendi gelirine kavuşması nafakanın iptali için temel gerekçelerdir.

I. Nafakanın Azaltılması

Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası, nafaka ödeyen kişi tarafından aile mahkemesinde açılmaktadır. Yetkili mahkeme de nafaka alacaklısının yerleşim yeri, davalının yerleşim yeri ve küçüğün oturduğu yer mahkemesidir. Dava sonucunda nafakanın azaltılmasına karar verilirse dava açıldığı tarihten itibaren hüküm doğurmaktadır. Yazımızda iştirak veya yoksulluk nafakasının azaltılması veya kaldırılmasının şartları, hangi durumlarda nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açılabileceği anlatılacaktır.

A. İştirak Nafakasının Azaltılması

Çocuğun bakımı, eğitimi ve bunlar için gerekli masraflar, öncelikle velayet kendisine verilen tarafa aittir. Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eş de gücü oranında çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak zorundadır. Hakim tarafından belirlenen bu bakım ve eğitim giderlerine katılıma ise iştirak nafakasıdır.

Türk Medeni Kanunu‘nun 331’inci maddesinde;  “Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.” hükmüne yer verilmektedir.

İştirak nafakasının azaltılmasına karar verilebilecek haller;

• Nafaka yükümlüsünün ödeme gücünün azalması,
• Çocuğun ihtiyaçlarının azalması,
• Çocuğun gelirlerinin artması,
• Velayet hakkı sahibinin ekonomik gücünün artması olabilecektir.

Nafakanın azaltılması talebi halinde nafaka yükümlüsünün ne miktarda nafaka verebileceği, gelirinin ne oranda azaldığı ve yeni yükümlülüklerinin olup olmadığına bakılmalıdır. Ancak nafaka yükümlüsünün gelirinin azalması her durumda nafaka miktarının indirilmesine yol açmamaktadır. Nafakanın azaltılması için nafaka yükümlüsünün mali gücünün ciddi ölçüde azalması gerekmektedir. Nafaka yükümlüsü önemli bir hastalık geçirdiği için çalışamıyorsa azaltım talep edilebilecektir. Fakat kendi kusuru ile zor duruma düşen tarafın nafakanın indirilmesini talep etmesi mümkün değildir. Kendi isteğiyle işten çıkan, yeni iş bulmayan ve keyfi çalışmayan yan nafakanın azaltılmasını talep edemeyecektir.

Bunun yanı sıra velayet hakkına sahip olan tarafın gelirinin artması durumunda da iştirak nafakasının azaltılması talep edilebilecektir. Geliri artar, çalışmaya başlar veya kendisine miras kalırsa bu durumda nafakanın azaltılması uygun olabilir.

Nafaka yükümlüsünün veya velayet hakkı sahibinin evlenmesi de iştirak nafakasında önem arz edebilmektedir. Evlenme ile birlikte maddi durumlardaki değişikliğe bakılmalıdır. Anlaşmalı boşanma sonucu verilen iştirak nafakasının azaltılması için ise olağanüstü değişiklikler gerçekleşmesi gerekmektedir. Kısa bir süre sonra nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açılamaz. Olağanüstü değişiklikleri kendi kusuruyla gerçekleştiren nafaka yükümlüsü, nafakanın azaltılmasını isteyemez.

Olağanüstü değişiklik sonucunda tarafların arasındaki dengenin mutlak surette bozulması ve nafaka
yükümlüsünün ifada aşırı derecede zorlanması durumunda nafakanın azaltılması mümkündür. Anlaşma ile yabancı para ile belirlenen nafakanın da olağanüstü bir değişiklik olmadığı sürece yeniden belirlenmesi istenememektedir. Bu durumda nafaka yükümlüsünün mali gücünde önemli bir değişiklik olmadığı sürece
nafakanın Türk lirasına uyarlanması da talep edilememektedir. Türk parasına uyarlamanın istenebilmesi için döviz kurunda önemli derecede bir oynama meydana gelmesi ve nafaka yükümlüsünün ödeme güçlüğüne düşmesinin kaçınılamaz hale gelmesi gerekmektedir.

B. Yoksulluk Nafakasının Azaltılması

Yoksulluk nafakası, boşanmanın eşlerle ilgili mali sonuçlarından biridir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilmektedir. Eğer ki yoksulluk nafakasının irat biçiminde aydan aya ödenmesine karar verildiyse tarafların mali durumlarındaki ve yaşam şartlarındaki değişikliklere bağlı olarak nafakanın miktarının azaltılması veya tamamen kaldırılmasına karar verilebilmektedir.

Yoksulluk nafakasının azaltılması için 3 şart bulunmaktadır;

1. Tarafların ekonomik durumlarında büyük bir değişikliğin ortaya çıkması,
2. Bu değişikliğin sürekli olması,
3. Ekonomik durumda böyle bir değişikliğin ortaya çıkacağının boşanma kararı verilirken öngörülmesinin mümkün olmaması gerekmektedir.

Yoksulluk nafakası hangi hallerde azaltılabilir;

• Nafaka yükümlüsünün mali durumunun çok ciddi oranda kötüleşmesi,
• Sağlık durumunun elverişsizliği nedeniyle iş bulmada güçlük yaşaması,
• Meslek değişikliği nedeniyle gelirinin azalması,
• Beklenmedik kaza sonucu sakatlığı,
• Enflasyon oranında aşırı artış,
• Tedavisi pahalı bir hastalığa yakalanması gibi durumlarda azaltılabilmektedir.

Nafaka yükümlüsünün ödeme gücü azalmışsa ya da nafaka alacaklısının bir anda maddi durumu iyileştiği için ihtiyaçları azalmışsa nafaka indirilebilir veya kaldırılabilir. Nafaka yükümlüsü, ekonomik durumunun kötüleşmesini ileri sürerek nafaka miktarının azaltılmasını talep edebilmektedir. Fakat kötüleşmenin sürekli
ve önemli olması gerekmektedir.

Nafaka alacaklısının fazla para kazanması veya büyük bir miras kalması durumunda da nafaka yükümlüsünün talebi ile yoksulluk nafakasında indirim yapılabilir ya da nafaka tamamen kaldırılabilir. Nafaka yükümlüsü eşin evlenmesi sonucu da yükümlülükleri ve masrafları artabilecektir. Yeniden evlenen nafaka yükümlüsünün yeniden çocuk sahibi olması halinde masrafları çok artabilir. Bu durumda mali durumu çok kötüleştiyse nafaka azaltılabilecektir.

II. Nafakanın Kaldırılması

A. Yoksulluk Nafakasının Kaldırılması

Yoksulluk nafakası alacaklısı olan eşin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölmesi halinde yoksulluk nafakası kendiliğinden kalkmaktadır. Kural olarak belirtilen bu iki durumun gerçekleşmesi sonucunda yoksulluk nafakasının kalkması için mahkeme kararı aranmamaktadır. Yoksulluk nafakası yükümlüsü
eşin, yoksulluk nafakası alacaklısı eşin tekrar evlendiğini veya öldüğünü icra makamlarına bildirmesi nafakanın kalkması için yeterlidir. Eğer ki uyuşmazlık çıkarsa mahkemeden nafakanın kalktığına ilişkin tespit kararı alınabilecektir.

Bunun yanı sıra eğer ki nafaka alacaklısı evlenmese bile fiilen evliymiş gibi yaşarsa da nafakanın kaldırılması davası ile nafaka kaldırılacaktır. Nafaka ödeyen ne yapmalı? Bu durumda nafakanın kaldırılması davası açmalıdır. Fiilen birlikte yaşama, mahkemede her türlü delille; whatsapp konuşmaları, fotoğraf ve tanıkla ispatlanabilecektir. Ayrıca nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi halinde de nafaka, mahkeme kararıyla kaldırılacaktır.

Günümüzde Bakırköy Aile Mahkemeleri nezdinde açılan nafaka kaldırma davalarında; sosyal medya paylaşımları, ortak tatil kayıtları ve kira sözleşmeleri ‘fiilen evli gibi yaşama’ olgusunun ispatında en güçlü delillerdir. Sadece bir kişiyle görülmek yeterli değildir. Hayatın paylaşıldığının kanıtlanması gerekmektedir.

B. İştirak Nafakasının Kaldırılması

Nafaka yükümlüsünün durumunun değişmesi ve hakkaniyetin gerektirmesi halinde hakim talep üzerine iştirak nafakasını kaldırabilmektedir. İştirak nafakasının kaldırılması için nafaka yükümlüsünün ekonomik gücünün hiç kalmaması, hastalanması, çalışamaması veya malvarlığını kendi hatası olmadan kaybetmesi gibi önemli değişikliklerin gerçekleşmesi gerekmektedir.

Nafaka yükümlüsünün sadece işinden ayrılması veya emekli olması ise iştirak nafakasının kaldırılmasını gerektirmemektedir. İştirak nafakasının kaldırılması için sıkı şartlar aranmaktadır. Ödeme yükümlüsünün hiçbir geliri ve malvarlığı olmaması ve çalışamayacak olması gerekmektedir.

III. Nafakanın Nasıl Kaldırılır veya Azaltılır Tablosu

Durum Değişikliği	Nafaka Kaldırılır mı?	Nafaka Azaltılır mı?
Alacaklının Resmi Evliliği	Evet (Kendiliğinden)	–
Alacaklının Fiilen Evli Gibi Yaşaması	Evet (Dava ile)	–
Borçlunun İşten Çıkarılması	Geçici ise hayır.	Evet (Ciddi ise)
Alacaklıya Büyük Miras Kalması	Evet (Dava ile)	Evet. (Dava ile)
Çocuğun 18 Yaşını Doldurması	Evet (Eğitim yoksa)	–
Borçlunun Yeniden Evlenmesi	–	Evet (Yükümlülük artışı)

Nafakalar hakkında daha fazla bilgi almak için Boşanma Davalarında Nafaka Türleri yazımızı okuyabilirsiniz.

IV. Nafakanın Nasıl Kaldırılır Sıkça Sorulan Sorular