Mehir Ne Zaman Verilir?

I. Mehir Nedir?

Mehir, İslam hukukunda evlilik akdinin bir sonucu olarak erkeğin eşine verdiği veya vermeyi taahhüt ettiği mal/para/ekonomik değerdir. Muaccel mehir ve müeccel mehir olarak ikiye ayrılmaktadır. Mehir ne zaman verilir sorusunun cevabı da mehrin türüne göre değişiklik göstermektedir.

• Muaccel Mehir: Nikah anında ya da nikahtan hemen sonra ödenen mehirdir. Fakat mehrin tamamının evlilik sırasında ödenmesi şart değildir. Evlilik sırasında mehrin bir kısmı peşin olarak ödenebileceği gibi, kalan kısmı veya tamamı vadeye bağlanabilmektedir.
• Müeccel Mehir: Mehrin ödenmesini tarafların bir tarih veya şarta bağladığı durumlarda müeccel mehir mevcuttur. Tarih geldiğinde veya şart gerçekleştiğinde eşin talebi, boşanma, ölüm gibi durumlarda ödenmektedir.

Yargıtay tarafından mehir, kocanın evlenme sözleşmesi anında veya devamı sırasında ya da evliliğin sonra ermesi halinde kadına verdiği belirli bir mal, para veya ekonomik değeri olan armağan olarak tanımlanmaktadır. İslam hukukuna göre satışı veya kullanılması yasak olmayan her türlü malvarlığı değeri mehir olarak kararlaştırılabilmektedir. Ziynet gibi taşınır eşyalar, taşınmaz eşyalar veya intifa hakkı mehir olarak kararlaştırılabilecektir.

II. Mehirin Hukuki Niteliği

Mehir, taraflar arasında yapılan bir taahhüttür. Bu sebeple bir sözleşme olarak kabul edilerek Türk Borçlar Hukuku hükümlerine tabi alacak hakkı doğurmaktadır. Türkiye’de mehir doğrudan Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmemiştir. Fakat taraflar arasında özel bir borç ilişkisi doğuran bağışlama sözleşmesi olarak kabul edilmektedir. Yargıtay, mehire ilişkin anlaşmaları bağışlama sözleşmesi olarak kabul etmektedir.

Mehri muaccel, Yargıtay ve doktrin tarafından elden bağışlama sözleşmesi olarak kabul edilmektedir. Mehir konusu olarak bir taşınmazın devri kararlaştırılırsa bu durumda elden bağışlama sözleşmesi değil, bağışlama vaadi sözleşmesi olduğu kabul edilmektedir. Fakat taşınmazın evrine ilişkin mehir sözleşmesinin resmi şekilde yani noterde yapılması gerekmektedir.

Mehri müeccel ise boşanma veya farklı bir şarta bağlanmışsa bağışlama sözü verme olarak kabul edilmektedir. Bağışlama sözü verme, bağışlayanın bir malvarlığı değerini bağışlanana verme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Bu sebeple boşanma davasında veya ayrı bir davayla mehir hakkı talep edilebilmektedir. Mehri müeccelde ifa zamanının ölüm olarak belirlenmesi durumunda bağışlama sözü şeklinde düzenlenebilen koşullu bağışlama söz konusu olacaktır.

Mehir sözleşmesinin Türk Hukukuna göre talep edilebilmesi için yazılı olarak sözleşmenin yapılması gerekmektedir. Çünkü bağışlama sözü vermenin geçerliliği için şekil şartına uyulması gerekmektedir. Bağışlama sözü vermenin taşınırlar için yazılılık şartı mevcuttur. Taşınmazlar açısından ise resmi şekle uygun olarak yapılması gerekmektedir. Bağışlama sözü verme sözleşmesi yapılırken tarafların adları, bağışlama konusu ve bağışlayanın karşılıksız kazandırmada bulunma iradesinin sözleşmede yer alması gerekmektedir. Bu sebeple mehir sözleşmesinde de bu şartların bulunması gerekmektedir.

Yazılı değil sözlü olarak söz verilen mehirin dava yoluyla alınabilmesi mümkün değildir. Bunun yanı sıra tarafların isimleri, mehrin konusu ve tarafların imzalarının sözleşmede bulunması gerekmektedir. Ayrıca mehir sözleşmesinin genel sözleşme ilkelerine uygun olması gerekmektedir. İrade sakatlığı mevcut olmamalıdır. Hukuka ve ahlâka uygun olmalıdır. Konusu imkansız olmamalıdır.

Mehir alacağı, alacak muaccel olduktan on yıl sonra zamanaşımına uğramaktadır. Örneğin boşanma şartına bağlanmış bir mehir sözleşmesindeki mehir alacağınızı boşanma kararınız kesinleştikten sonra on yıl boyunca talep etme hakkınız mevcuttur.

III. Mehir Ne Zaman Verilir?

A. Nikahta veya Hemen Sonrasında

Muaccel mehir belirlenmişse, nikah akdinin kurulmasıyla birlikte ifa edilmesi ve verilmesi gerekmektedir. Ödenmemişse yapılan yazılı mehir sözleşmesinde muaccel mehir olduğunun belirtilmesi durumunda eş tarafından dava açılarak mehir hakkı talep edilebilecektir.

B. Eşin Talebi Üzerine

Sözleşmede açık bir vade veya şart yoksa; mehir, eşin talebiyle muaccel hale gelmektedir. Bu sebeple eş talep ettiğinde verilmelidir.

C. Boşanma Halinde

Müeccel mehir genellikle boşanma şartına bağlanmaktadır. Boşanma davası ile birlikte mehir alacağı talep edilebilmektedir. Boşanma davasından sonra ayrı bir dava ile de talep edilebilecektir. Muaccel mehir de müeccel mehir de eğer ki ödenmemişse boşanma davasında karşı yandan talep edilebilmektedir. Fakat mutlaka sözleşmenin yazılı olması ve taraflarca imzalanmış olması gerekmektedir.

D. Şartın Gerçekleşmesi Durumunda

Mehir sözleşmesinde; “evlilikten 1 yıl sonra”, “taşınma gerçekleştiğinde”, “taleple” gibi şarta bağlı mehir mevcutsa şartın gerçekleşmesiyle mehirin ödenmesi gerekmektedir. Bu durumda dava açılarak şartın gerçekleştiği de ispat edilerek mehir alacağı talep edilebilecektir. Şartın gerçekleşmesiyle ifa zamanı gelecektir.

IV. Mehir Tutarı Nasıl Belirlenir?

Mehir sözleşmesinde mehir miktarı belirli olmalıdır. Türü ve miktarı belirli ve tahsil edilebilir olmalıdır. Altın mı nakit mi kararlaştırıldığı da önem arz etmektedir. Altın olarak kararlaştırıldıysa aynen iadesinin talep edilmesi gerekecektir. Mehir sözleşmesinde enflasyon/kur etkilerine karşı “ödeme günündeki değer” veya “aynen” kayıtlarının eklenmesi önemlidir.

V. Mehir Ne Zaman Verilir? Mehir Sözleşmesinde Sık Yapılan Hatalar

• Yazılılık: Mehir sözleşmesinin mutlaka yazılı olarak yapılması, tarafların isimleri ve imzalarının bulunması gerekmektedir. Mehir sözleşmesinin Türk Hukukuna göre dava yoluyla talep edilebilmesi için yazılı olarak yapılması gerekmektedir. Yazılı değil sözlü olarak söz verilen mehir, hukuken geçerli olsa dahi, Borçlar Hukuku’na göre ispat zorluğu nedeniyle dava yoluyla alınabilmesi mümkün değildir.
• Resmi Şart: Mehir sözleşmesiyle bir taşınmazın devri kararlaştırılıyorsa resmi şarta uygun şekilde noterde veya tapuda sözleşmenin yapılması gerekmektedir. Eğer ki ödeme zamanı kocanın ölümüyse bu durumda da miras sözleşmesi olduğundan resmi şartlara uygun şekilde yapılması gerekmektedir.
• Belirlilik: “Bir miktar altın” gibi ifadeler yer almamalıdır. Açıkça mehir bedeli yazılmalıdır.
• Şartın yazılması: Net olarak vade veya şart yazılmalıdır.

VI. Mehir Nasıl Talep Edilir?

Mehir, boşanma davasında boşanma talebi ve diğer taleplerle birlikte talep edilebilecektir. Maddi manevi tazminat, nafaka ve mehir aynı davada yetkili aile mahkemesinde dava açarak talep edilebilmektedir. Boşanma davasından ayrı olarak sadece mehir alacağı talep ediliyorsa bu durumda asliye hukuk mahkemesinde dava açarak mehir alacağının talep edilmesi gerekmektedir. Bunların yanı sıra anlaşmalı boşanma protokolünde de mehir alacağına ilişkin madde bulunabilmektedir. Taraflar kendi aralarında mehrin ne zaman ve ne şekilde ödeneceğini kararlaştırabilmektedirler.

Hukuki Süreç Hakkında Detaylı Bilgi: Mehir alacağı ve diğer mali haklarınız için davanın usulüne uygun açılması kritiktir. Adım adım süreç için Boşanma Davası Nasıl Açılır? yazımıza göz atın.

Avukat Ece Deniz Vardar Yurtalan, İstanbul’da faaliyet gösteren bir aile hukuku avukatıdır. Özellikle mehir alacağı, boşanma davaları, nafaka ve velayet süreçleri ile mal paylaşımı gibi konularda müvekkillerine profesyonel hukuki destek sağlamaktadır. Hem mehir ve aile hukuku alanındaki haklarınızı korumak hem de bu süreçleri en hızlı ve sorunsuz şekilde yürütmenize yardımcı olmaktadır. Mehirin ödenmesi, mehir alacağı davası, anlaşmalı/çekişmeli boşanma davaları ve diğer aile hukuku uyuşmazlıklarında deneyimli olup müvekkillerine hukuki hizmet sunmaktadır.